چرا ایران برخلاف بسیاری از امپراتوری‌های باستانی هرگز به طور کامل فرو نپاشید و اگر هم زخمی برداشت، دوباره التیام یافت؟ پاسخ در یک کلمه نهفته است: «وحدت ملی»؛ اما نه یک وحدت دستوری و خشک، بلکه وحدتی ارگانیک، منعطف و برآمده از شعور تاریخی ساکنان این فلات.

اگر مردم آذربایجان نمی‌خواستند، کار ارتش مرکزی برای درهم کوبیدن عوامل فرقه دموکرات آذربایجان بسیار سخت و پیچیده بود و اگر مردم در کنار ارتش سرخ و پیشه‌وری قرار می‌گرفتند، هیچ نیرویی نمی‌توانست اراده آنان را خدشه‌دار کند!

ایران سرزمین مردان دلاور است؛ از آریو برزن، سورنا، رستم، فردوسی، ابن‌مقفع، نظام‌الملک، شمس‌الدین علی و دیگران تا ستارخان به دوره زمانی مشروطه؛ که از وی تا امروز ادامه می‌یابد.

عمارت مظفریه، معروف به مسجد کبود یا مسجد جهانشاه، اثری است که در قرن نهم هجری ساخته شد؛ زمانی که تبریز پایتخت حکومت قره‌قویونلوها بود و در پی دگرگونی‌های سیاسی، هنر ایرانی با رنگ و روح تازه‌ای درخشش یافت

علامه طباطبایی نه تنها مفسر بزرگ قرآن کریم و احیاگر فلسفه اسلامی در قرن بیستم بود، بلکه الگویی از خردورزی، اعتدال و تخصص عمیق در حوزه‌های مختلف قلمداد می‌شود. ایشان به حق می‌توانست «فیلسوف ذوالقرنین» زمانه خود باشد

گرچه در نگاه نخست، میان اسطوره و خردمندی ممکن است پیوندی دیده نشود، اما فردوسی داستان‌های اساطیری خود در شاهنامه را زمینه‌ای برای خردورزی و حکمت‌اندیشی قرار داده است.

در میان سطرهای پر رمز و راز تاریخ، چهره‌ای می‌درخشد که هم در الواح باستانی بابل یاد شده و هم در آیه‌های جاوید قرآن کریم؛ کوروش بزرگ، پادشاه هخامنشی که به گفته علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، جلوه‌ای از همان «ذوالقرنین» است

قفقاز بعد از جدایی از ایران هدف اصلی سیاست‌های توسعه‌طلبانه و فرهنگی مسکو قرار گرفت. این منطقه، با تاریخ غنی و پیوندهای عمیق تاریخی و تمدنی با ایران، به سرعت به کانون توجه استراتژیک برای امپراتوری روسیه تزاری تبدیل شد.

در طول سده‌ها، مردم آذربایجان چه در این سوی ارس و چه در آن سوی ارس که بعدها نام آذربایجان گرفته است، به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از فلات ایران و جهان اسلام، از گنجینه مشترکی از اسامی و نام ایرانی و اسلامی بهره برده‌اند

قفقاز گواه پیوند عمیق و کهن با تمدن ایران است. در عصری که تلاش‌ها برای بازنویسی تاریخ و جعل هویت‌های مجزا در جریان است، اسناد تاریخی به وضوح نشان می‌دهد که چگونه تار و پود فرهنگی این منطقه، با نخ‌های زرین ایرانی بافته شده است