قوم‌گرایی به مثابه‌ی ایدئولوژی که بر تمایز نژادی، زبانی یا فرهنگی تاکید دارد، در ایران همواره به یکی از چالش‌های مهم اجتماعی و سیاسی تبدیل شده است. هرگونه قوم گرایی افراطی برای همزیستی مسالمت‌آمیز گروه‌های زبانی مختلف در ایران بسیار مخرب است

"شاه اسماعیل صفوی" نه تنها بنیان‌گذار سلسله‌ای قدرتمند شد، بلکه "ایران پس از اسلام" را به معنای واقعی کلمه بازسازی کرد و آن را پس از قرن‌ها چندپارگی و سلطه بیگانگان، به وحدت، استقلال و اقتدار بازگرداند

در حالی که امپراتوری صفوی درگیرِ بی‌ثباتی‌های داخلیِ پس از مرگ شاه تهماسب اول بود، دولت عثمانی تهاجمِ بزرگی را سازماندهی کرد. تبریز، به عنوان پایتختِ پیشین و قلبِ اقتصادی و فرهنگیِ فلات ایران، نخستین هدفِ این لشکرکشیِ بزرگ بود.

تاریخ پرچم شاه اسماعیل، تاریخِ نبردهای او برای تثبیت قدرت است. پس از پیروزی‌های سریعی که شاه اسماعیل جوان داشت، او با چالشی بزرگ‌تر با نام امپراتوری عثمانی روبرو شد. جنگ‌های مداوم میان ایران و عثمانی، نه تنها یک نبرد برای خاک، بلکه نبردی برای پیشتازی در جهان اسلام بود.

شیخ محمد خیابانی به عنوان یک ملی‌گرا و طرفدار اصلاحات اجتماعی و سیاسی، نظرات و دیدگاه‌های خاصی نسبت به دولت‌های استعمارگر از جمله امپراتوری عثمانی و وضعیت آن در زمان خود داشت

در فضای بعد از جنگ نهادهای فرهنگی و هنری، بیش از هر زمان دیگر، نقش راهبردی و حیاتی پیدا می‌کنند. این نهادها می‌توانند به مثابه درمانگر جمعی، روح خسته‌ی جامعه را ترمیم کنند، امید را بازآفرینی کنند، و انسجام ملی را تقویت نمایند.

نخستین داده‌های روشمند پیرامون ارّان را در گزارش‌های یونانی و رومی دوران باستان می‌یابیم. استرابن سیمای «آلبانیا» (نام باستانی ارّان) را به‌روشنی ترسیم می‌کند: «آلبانیا سرزمینی است که از جنوب رشته‌کوه‌های قفقاز تا رود کُر و از دریای خزر تا رود آلازان امتداد دارد

قائم‌مقام فراهانی، بی‌شک یکی از برجسته‌ترین و البته مظلوم‌ترین چهره‌هایی است که از ۱۱۵۸ خورشیدی تا ۱۲۱۴ خورشیدی، زندگی پربار و کوتاهش را وقف خدمت به میهن کرد و سرانجام، بهای این عشق را با جان خود پرداخت.

این روزها تئاتر در تبریز از یک ناهنجاریِ ساده فراتر رفته و به سمتی می‌رود که گویی گروهی تلاش دارند زیرِ نقابِ آذربایجان‌خواهی و با توسل به اسطوره‌های آن، معجونی از رقص و موسیقی و شعارهایِ قوم‌گراییِ زیرپوستی را به خوردِ مخاطب بدهند.

در عصری که برخی تلاش‌ها برای بازنویسی تاریخ و جعل هویت‌های مجزا در قفقاز در جریان است، نگاهی به اسامی شهرها، کوه‌ها و رودها، و همچنین مرور سنت‌ها و آداب و رسوم، به وضوح نشان می‌دهد که چگونه تار و پود فرهنگی این منطقه، با نخ‌های زرین ایرانی بافته شده است