دستیار رئیس‌جمهوری آذربایجان مدعی شد که باکو توانسته قفقاز جنوبی را از میدان نبرد قدرت‌های بزرگ به عرصه همکاری مشترک تبدیل کند. بااین‌حال، بررسی تحولات منطقه نشان می‌دهد که میان تصویر ترسیم‌شده از سوی باکو و واقعیت‌های پیچیده ژئوپلیتیکی قفقاز، پرسش‌ها و تعارض‌های قابل‌توجهی وجود دارد.

پژوهشگران ایرانی کوشیده‌اند تا ابعاد فاجعه‌ی از دست دادن قفقاز را واکاوی کنند و نشان دهند که چگونه ضعف ساختاری حکومت، ناتوانی دیپلماسی و عقب‌ماندگی تکنولوژیک به این شکست‌های پی در پی منجر شد. با این حال، مطالعه تاریخ از منظر فاتحان، همواره تصویری متفاوت را به دست می‌دهد. کتاب «از گلستان تا ترکمانچای» دقیقاً همین نقش را ایفا می‌کند.

پروژه تریپ که قرار بود پل ارتباطی میان آسیای مرکزی و اروپا باشد، اکنون در میانه‌ی تلاطم‌های ژئوپلیتیک، در تقابل میان سه قدرت بزرگ ایالات متحده، روسیه و ایران، گرفتار شده است.

روابط میان باکو و آنکارا، سال‌هاست که بر پایه‌ی شعار «یک ملت، دو دولت»، بنا شده است. اما تنش‌های اخیر میان حزب حاکم جمهوری آذربایجان و جریان‌های سیاسی حاکم در ترکیه، لایه‌های پنهانی از یک شکاف عمیق را نمایان کرده است

جنگ ۴۴ روزه در سال ۲۰۲۰ میان باکو و ایروان، فقط یک تغییرِ مرزی ساده در قفقاز نبود؛ بلکه برای ایران، به معنایِ تغییرِ قواعدِ بازی در یکی از حساس‌ترین همسایگی‌هایش بود. پس از آن روزها، تهران ناگهان خود را در میانه‌ی میدانی دید که در آن، مهره‌ها با سرعتی غیرمنتظره جابه‌جا می‌شدند

سال‌هاست که روابط جمهوری آذربایجان و ترکیه با شعار معروف «یک ملت، دو دولت» در مجامع بین‌المللی و رسانه‌ها به تصویر کشیده می‌شود؛ اما تحولات روزهای اخیر و سخنرانی‌های هدفمند الهام علی‌اف، نشان می‌دهد که در زیر پوسته این برادری دیپلماتیک، گسل‌های عمیقی در حال فعال شدن است

نخستین داده‌های روشمند پیرامون ارّان را در گزارش‌های یونانی و رومی دوران باستان می‌یابیم. استرابن سیمای «آلبانیا» (نام باستانی ارّان) را به‌روشنی ترسیم می‌کند: «آلبانیا سرزمینی است که از جنوب رشته‌کوه‌های قفقاز تا رود کُر و از دریای خزر تا رود آلازان امتداد دارد

روابط میان باکو و تل‌آویو از یک همکاری سنتی بر پایه‌ی انرژی و امنیت، به یک شراکت استراتژیک و چندبعدی تغییر ماهیت داده که بیانگر ورود دو کشور به عصر جدیدی از همکاری‌های تکنولوژیک است

قفقاز جنوبی در سال‌های اخیر، از یک منطقه‌ی بحرانی به یک «میدانِ جنگِ تمام‌عیارِ ژئوپلیتیک» بدل شده است. این منطقه اکنون نه تنها محل رقابت‌های سنتی، بلکه کانون اصلی تقابل‌های نسلِ جدید میان قدرت‌های منطقه‌ای و بازیگران فرامنطقه‌ای است

قفقاز به کانون اصطکاک و تقاطع منافع بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای بدل شده است. در این میان، تعمیق و گسترش نفوذ همه‌جانبه اسرائیل پدیده‌ای است که اغلب از دریچه مبادلات تسلیحاتی، مانورهای امنیتی و همکاری‌های اطلاعاتی ارزیابی می‌شود.