در سالهای اخیر، با تغییر جهتگیریهای ژئوپلیتیک ترکیه و بازگشت شعارهای پانتورانیستی به صحنه سیاست بینالملل، پرسشی بنیادین و بحثبرانگیز در میان مورخان و تحلیلگران سیاسی مطرح شده است: آیا کمال آتاتُرک، بنیانگذار جمهوری ترکیه، در واقع خالق و مروج ایدئولوژی پانترکیسم بوده است؟
10 نوامبر 2026
سازمان « گرگ های خاکستری » یکی از پرنفوذترین و رادیکالترین جریانهای ملیگرای افراطی و نژادپرست در سطح بینالمللی به شمار میرود. ایدئولوژی این سازمان بر پایهی برتریطلبی نژادی استوار است که با هدف بازسازی عظمتِ گذشته و حذف هرگونه تنوع قومیتی در منطقه فعالیت میکند
دستیار رئیسجمهوری آذربایجان مدعی شد که باکو توانسته قفقاز جنوبی را از میدان نبرد قدرتهای بزرگ به عرصه همکاری مشترک تبدیل کند. بااینحال، بررسی تحولات منطقه نشان میدهد که میان تصویر ترسیمشده از سوی باکو و واقعیتهای پیچیده ژئوپلیتیکی قفقاز، پرسشها و تعارضهای قابلتوجهی وجود دارد.
عمارت مظفریه، معروف به مسجد کبود یا مسجد جهانشاه، اثری است که در قرن نهم هجری ساخته شد؛ زمانی که تبریز پایتخت حکومت قرهقویونلوها بود و در پی دگرگونیهای سیاسی، هنر ایرانی با رنگ و روح تازهای درخشش یافت.
میز گفتگوی ما، کوچکترین نمونه از نقشهی زنده و پویای ایران بود. در کنار هم، دانشجویان با چهرههایی متفاوت و لهجههایی که هر کدام داستانی از یک جغرافیای خاص داشتند، نشسته بودند. و البته، نبضِ اصلیِ این جمع، دانشجویانِ آذربایجانی بودند که با میزبانیِ گرم و نگاهی دقیق، فضای کافه را پر کرده بودند.
مردم آذربایجان به عنوان بخشی جداییناپذیر از ایران و اسلام، از گنجینه مشترکی از اسامی و نام های ایرانی و اسلامی بهره بردهاند. اما این روزها در برخی محافل و مناطق، شاهد ظهور نامهایی هستیم که نه تنها در تاریخ این مرز و بوم، بلکه در خود جمهوری آذربایجان نیز فاقد سابقهی رایج هستند؛ اسامی نظیر «قوبلای»، «قونتای»، «آیهان»، «اُکتای» و....
ایدهی «سلطهی فارسها» بر سایر اقوام ایرانی و «فاشیسم فارسمحور» که اغلب در محافل قومگرا و با حمایت بازیگران بیرونی بازتولید میشود، سعی در تجزیهی هویت تاریخی ملت ایران به اجزای قومی مجزا و غالباً متخاصم دارد. هدف این مقاله تحلیل این گفتمان از منظر تاریخی، جامعهشناختی و ژئوپلیتیکی است
نقطهی کانونی تحلیل زندگی شهابالدین اهری، ادبیات اوست؛ زبانی که برای انتقال حقایق مطلق انتخاب کرده است. در قرن هفتم، زبان فارسی به اوج پختگی خود رسیده بود و شاعران بزرگی چون مولانا، سعدی و پس از آن حافظ، از این زبان برای خلق شاهکارهایی بهره بردند.
اولیا چلبی از تبریز، اردبیل و ارومیه تا نخجوان، ایروان، تفلیس و باکو را از نظر گذراند؛ سرزمینهایی که در آن دوران، هنوز بخشی از قلمروِ گستردهی ایران بودند و قفقاز، پیش از آنکه به شکلی قطعی از ایران جدا شود، در پیوند با مرکز قدرت ایران قرار داشت.
پژوهشگران ایرانی کوشیدهاند تا ابعاد فاجعهی از دست دادن قفقاز را واکاوی کنند و نشان دهند که چگونه ضعف ساختاری حکومت، ناتوانی دیپلماسی و عقبماندگی تکنولوژیک به این شکستهای پی در پی منجر شد. با این حال، مطالعه تاریخ از منظر فاتحان، همواره تصویری متفاوت را به دست میدهد. کتاب «از گلستان تا ترکمانچای» دقیقاً همین نقش را ایفا میکند.
قفقاز،همواره یک پهنه فرهنگی و سیاسی با ریشههای عمیق ایرانی بوده است. پیشینه این ارتباط به دوران باستان بازمیگردد؛ از ادوار پیش از تاریخ و حضور اقوام ایرانیتبار، تا تمدنهای نیرومند ماد و هخامنشی که مرزهای خود را تا این منطقه گسترش دادند
Friday, 13 November , 2026