در کتاب «پیرامون فرهنگ و تاریخ آذربایجان» درباره‌ی یافتن زبان پیشین آذربایجان از میان ترانه‌ها و سروده‌های عاشیق‌ها آمده است: «تحقيق‌ در ترانه‌ها و سروده‌هاي‌ عاشيقي‌ آذربايجان‌ مؤيد خوبي‌ بر اين‌ نظريه‌ است‌ كه‌ ثابت‌ شود ‌زبان‌ آذري‌ امروزي [ترکی آذری]‌ تازه‌ به‌ ميدان‌ آمده‌ است‌.

در حالی که هویت‌های زبانی و قومیتی قفقاز جنوبی و آذربایجان پس از گذشت قرون، تکوین یافته‌اند، اما ریشه‌های عمیق سنت ادبی مسلط بر این منطقه، همچنان در گنجینه‌ی واژگان، مضامین عرفانی و ساختارهای شعری، زبان فارسی است

قفقاز جنوبی، این باریکه‌ی استراتژیک میان دریای کاسپین و سیاه، بار دیگر به کانون اصلی رقابت قدرت‌های جهانی بدل شده است. اما این بار، بازی نه بر سر خطوط مرزی سنتی، بلکه بر سر «ژئوپلیتیکِ سرعت» و «لجستیکِ سیاسی» است

با خروج روسیه از صحنه‌ی جنگ جهانی، نیروهای این کشور در شمال ایران و قفقاز دچار فروپاشی شد و در این شرایط، مردمان قفقاز ـ شامل گرجی‌ها، ارامنه و مسلمانان ـ که دیگر سلطه‌ی روس را بر فراز سر خود نمی‌دیدند، برای اعلام جدایی از امپراتوری روسیه، اقدام به تشکیل فدراسیونی مشترک کردند.

اصلاحیه مجلس جمهوری آذربایجان، که به بهانه ممنوعیت «اجبار کودکان به اعتقاد دینی» تصویب شده، در عمل به معنای ممنوعیت تربیت دینی کودکان بر اساس مبانی تشیع است و نشانه‌ای آشکار از سیاست سیستماتیک شیعه‌ستیزی در این کشور به شمار می‌رود.

استراتژی «راه ترامپ» که هدف نهایی آن تثبیت نفوذ آمریکا در مسیرهای استراتژیک منطقه است، یکی از مهم‌ترین رویکردهای سیاست خارجی دولت واشنگتن در قفقاز محسوب می‌شود.

امروز، ایالات متحده به‌عنوان قدرت ماورای اقیانوس اطلس، در تلاش است تا از مسیر قفقاز و آسیای مرکزی ــ دو قطب ژئواکونومیک در حال احیا ــ راهی تازه به شرق، چین و خاورمیانه بیابد.

طرح دالان ترامپ یا دالان زنگزور، سنگین‌ترین هزینه سیاسی را متوجه ایروان کرده است. پذیرش این طرح، جامعه ارمنستان را در آستانه یک بحران مشروعیت داخلی قرار داده است

سازمان کشورهای تُرک در نشست‌ اخیر، زمزمه‌هایی از یک انسجام راهبردی عمیق‌تر را به گوش جهانیان رسانده است. این تحول، یک رویداد حاشیه‌ای نیست؛ بلکه می‌تواند به مثابه گسستی مهم در توازن قدرت منطقه‌ای، به ویژه در منطقه وسیع اوراسیا و قفقاز، تعبیر شود

قفقاز گواه پیوند عمیق و کهن با تمدن ایران است. در عصری که تلاش‌ها برای بازنویسی تاریخ و جعل هویت‌های مجزا در جریان است، اسناد تاریخی به وضوح نشان می‌دهد که چگونه تار و پود فرهنگی این منطقه، با نخ‌های زرین ایرانی بافته شده است