در ایران تاریخی، زبان نه یک «سلاح سیاسی» برای مرزبندی‌های قومی، بلکه ابزاری برای کارکردهای متنوع اجتماعی، اداری و معنوی بود. این نظام چندزبانه بر بستری از تعادل و هم‌افزایی استوار بود که شواهد تاریخی متعددی بر اصالت آن صحه می‌گذارند

تبریز تنها یک شهر نیست؛ یک حافظه تصویری است. حافظه‌ای که در گذر سده‌ها، مکتب‌های بزرگ نگارگری را در دامان خود پرورده و به ایران و جهان هدیه کرده است. در میان این میراث گران‌بها، «مکتب کمال» جایگاهی ویژه دارد

شیخ محمد خیابانی به عنوان یک ملی‌گرا و طرفدار اصلاحات اجتماعی و سیاسی، نظرات و دیدگاه‌های خاصی نسبت به دولت‌های استعمارگر از جمله امپراتوری عثمانی و وضعیت آن در زمان خود داشت

در سال‌های اخیر، با تشدید فعالیت جریان‌های قومی در منطقه، شاهد نوعی رویکرد نوین در ادبیات سیاسی هستیم که تلاش می‌کند با استفاده از مدل‌های غربی، مفاهیمی نظیر «حق زبان مادری» را به شکلی کژمنش‌نظر، علیه انسجام ملی در ایران به کار بگیرد

اصل 15 همواره هدف مناقشات سیاسی قرار گرفته است. برخی با سوءبرداشت از این اصل، مدعی‌اند که تضمین آزادی «زبان‌های محلی» می‌تواند به انسجام ملی خدشه وارد کند؛ و گروهی دیگر تلاش می‌کنند معنای این اصل را از «آزادی استفاده از زبان‌های محلی» به «آزادی تدریس به زبان مادری» تغییر دهند

قائم‌مقام فراهانی، بی‌شک یکی از برجسته‌ترین و البته مظلوم‌ترین چهره‌هایی است که از ۱۱۵۸ خورشیدی تا ۱۲۱۴ خورشیدی، زندگی پربار و کوتاهش را وقف خدمت به میهن کرد و سرانجام، بهای این عشق را با جان خود پرداخت.

زبان فارسی زبان ملی است و هیچ کس نمی تواند این را کتمان کند. در دوره های تاریخی حتی با وجود حکومت های عرب و تُرک زبان، باز این زبان فارسی بود که زبان دیوانی حکومت ها را تشکیل می داد.

بررسی دیدگاه شمس تبریزی درباره‌ی زبان فارسی روشن می‌سازد که برای شمس، زبان تنها ابزار ارتباط نبوده، بلکه حامل سنت، معنا و امکان بیان عمیق تجربیات روحانی بوده است.

این روزها تئاتر در تبریز از یک ناهنجاریِ ساده فراتر رفته و به سمتی می‌رود که گویی گروهی تلاش دارند زیرِ نقابِ آذربایجان‌خواهی و با توسل به اسطوره‌های آن، معجونی از رقص و موسیقی و شعارهایِ قوم‌گراییِ زیرپوستی را به خوردِ مخاطب بدهند.

در ایرانِ ما نقشِ سترگ پیوند را قرن‌هاست که «زبانِ فارسی» بر عهده گرفته است؛ زبانی که از دلِ تاریخ برآمده و امروز، فراتر از مرزهای جغرافیاییِ یک استان یا منطقه، به میراثِ مشترکِ همه‌ی ایرانیان بدل شده است.