محمدحسین شهریار تبریزی، از جمله گنجینه‌های بی‌بدیل ایران در منطقه‌ی آذربایجان است که شعرش نه تنها جلوه‌گاه عواطف انسانی، که میعادگاه عشق به ایران و وحدت اقوام آن است.

قُمری از بزرگترين تجار دربند بود. او از سی سالگی به روضه خوانی و مقتل‌نويسی پرداخت و کتاب کنز المصائب را به نظم در آورد. قُمری اشعار ديگری هم داشت که آن اشعار را به کنز المصائب افزوده و اين اثر را ديوان کامل قمری نامید که دربردارنده اشعار ترکی و فارسی او هست

شاعران و سخن‌وران تبریز همواره اندیشه‌ی وحدت ملی را جانی تازه بخشیده‌اند. در این میان، چهره متمایز دکتر غلامعلی رعدی آذرخشی به‌عنوان یکی از استوارترین خادمان فرهنگ و زبان فارسی، درخشش ویژه‌ای دارد

ستارخان، سردار ملی، در مقابل قشون عظیم محمد علی شاه پس از به توپ بستن مجلس شورای ملی و تعطیلی آن که برای طرد و دستگیر کردن مشروطه خواهان تبریز به آذربایجان گسیل شده بود، ایستادگی کرد و بنای مقاومت گذارد.

در شعر معجز شبستری (چه فارسی و چه آذری) مفاهیمی همچون ایران دوستی، علاقه به تاریخ و فرهنگ ایران، لزوم مدرن شدن کشور، سواد آموزی مردم و پیشرفت حضور ملموسی دارد. یادداشت زیر از «علی عجمی» در خصوص معجز شبستری بسیار خواندنی است.

داستان زندگی «جبار باغچه‌بان»، نماد تمام‌عیار همبستگی ملی است؛ مردی خستگی‌ناپذیر از سلاله آذربایجان که مرزهای سکوت را در نوردید تا فرزندان ناشنوای سراسر ایران‌زمین، از شرق تا غرب و از شمال تا جنوب، زبانی برای گفتن و گوشی برای شنیدنِ سرود مادری داشته باشند.

بیست‌وهفتمین نشست از دورِ تازه‌ی «سلسه نشست‌های شاهنامه‌خوانی بنیاد ایرانشناسی آذربایجان‌شرقی» با همکاری «انجمن ایرانی تاریخ، شعبه‌ی آذربایجان‌شرقی» برگزار شد.

همام تبریزی نمادی از شکوه فرهنگی آذربایجان در سده‌ی هفتم هجری است. همام توانست میان لطافت غزل سبک عراقی و اصالت زبانی بومی خود پیوندی ناگسستنی ایجاد کند. تحلیل جایگاه او نشان می‌دهد که وی جدی‌ترین راوی «زبان آذری کهن» (پهلوی آذری) محسوب می‌شود

در حالی که هویت‌های زبانی و قومیتی قفقاز جنوبی و آذربایجان پس از گذشت قرون، تکوین یافته‌اند، اما ریشه‌های عمیق سنت ادبی مسلط بر این منطقه، همچنان در گنجینه‌ی واژگان، مضامین عرفانی و ساختارهای شعری، زبان فارسی است

در میان تمامی سنگرگاه‌های این سرزمین، قلعه‌ی بابک (دژ بذ) در قلب کوه‌های ارسباران آذربایجان، فراتر از یک بنای نظامی، به مثابه نمادی از تبلور اراده ملی و پیوند ناگسستنی میان اقوام ایرانی در برابر سلطه‌ی بیگانگان است