پرونده جدایی بحرین از ایران، یکی از مناقشه‌برانگیزترین و در عین حال تلخ‌ترین اوراق تاریخ معاصر ماست؛ زخم کهنه‌ای که هرچند سند رسمی آن در سال ۱۳۴۹ و در دوران پهلوی دوم امضا شد، اما ریشه‌ها، ناتوانی‌ها و بسترهای سیاسی آن را باید در سال‌های دورتری جستجو کرد.

تعصب کورکورانه، کنشی تفسیری و رفتاری است که با اصالت دادن به قوم‌گرایی فراتر از محور حق، بستر اجرایی عدالت را نابود ساخته و جامعه را به ورطه‌ی قومی و واگرایی سوق می‌دهد

بیست‌وهفتمین نشست از دورِ تازه‌ی «سلسه نشست‌های شاهنامه‌خوانی بنیاد ایرانشناسی آذربایجان‌شرقی» با همکاری «انجمن ایرانی تاریخ، شعبه‌ی آذربایجان‌شرقی» برگزار شد.

کهن‌شهرِ تبریزِ قهرمان، جایگاهی منحصربه‌فرد و راهبردی در قوام‌بخشی به هویت ایرانی داشته است. این دیار مهد تمدن، مشعل‌دار پیشرفت‌های علمی، فرهنگی و ادبی ایران بوده و پناهگاهی امن برای آزادی‌خواهان و خردورزان در تمام اعصار به شمار رفته است.

آذربایجان همواره پاسدار بی‌بدیل یکپارچگی ملی بوده است. پایداری تمدنی ایران در طول قرن‌های متمادی و در مواجهه با طوفان‌های سهمگین تاریخی، فرآیندی تصادفی نبوده، بلکه حاصل پیوند اندام‌وار و ناگسستنی اقلیم‌های مختلفی است که در یک هم‌افزایی همیشگی، مفهوم والای «ایران» را قوام بخشیده‌اند

همام تبریزی نمادی از شکوه فرهنگی آذربایجان در سده‌ی هفتم هجری است. همام توانست میان لطافت غزل سبک عراقی و اصالت زبانی بومی خود پیوندی ناگسستنی ایجاد کند. تحلیل جایگاه او نشان می‌دهد که وی جدی‌ترین راوی «زبان آذری کهن» (پهلوی آذری) محسوب می‌شود

«زبان فارسی» فراتر از یک ابزار ارتباطی، نماد پیوند تاریخی و نخ تسبیح هویت ملی است. با این حال، تکثر زبانی ایران نیز همواره مورد احترام قانون‌گذار بوده است. اما پرسش مبنایی اینجاست که آیا طبق اصل 15، آموزش «زبان‌های محلی» در مدارس و رسانه‌ها جایز است

در کتاب «پیرامون فرهنگ و تاریخ آذربایجان» درباره‌ی یافتن زبان پیشین آذربایجان از میان ترانه‌ها و سروده‌های عاشیق‌ها آمده است: «تحقيق‌ در ترانه‌ها و سروده‌هاي‌ عاشيقي‌ آذربايجان‌ مؤيد خوبي‌ بر اين‌ نظريه‌ است‌ كه‌ ثابت‌ شود ‌زبان‌ آذري‌ امروزي [ترکی آذری]‌ تازه‌ به‌ ميدان‌ آمده‌ است‌.

در حالی که هویت‌های زبانی و قومیتی قفقاز جنوبی و آذربایجان پس از گذشت قرون، تکوین یافته‌اند، اما ریشه‌های عمیق سنت ادبی مسلط بر این منطقه، همچنان در گنجینه‌ی واژگان، مضامین عرفانی و ساختارهای شعری، زبان فارسی است

اصل پانزدهم یکی از متعادل‌ترین مواد قانونی در حوزه‌ی‌ زبان و هویت فرهنگی ملی است؛ اصلی که هم تثبیت‌کننده‌ی زبان وحدت ملی یعنی فارسی است، و هم پاسدار حق فرهنگی اقوام ایرانی در به‌کارگیری زبان‌های محلی و قومی!