مسجد کبود؛ شکوه فیروزه‌ای ایران در عصر “قره‌قویونلوها” 02 نوامبر 2026

مسجد کبود؛ شکوه فیروزه‌ای ایران در عصر “قره‌قویونلوها”

عمارت مظفریه، معروف به مسجد کبود یا مسجد جهانشاه، اثری است که در قرن نهم هجری ساخته شد؛ زمانی که تبریز پایتخت حکومت قره‌قویونلوها بود و در پی دگرگونی‌های سیاسی، هنر ایرانی با رنگ و روح تازه‌ای درخشش یافت.

بررسی زندگی و آثار شیخ شهاب‌الدین اهری 27 اکتبر 2026

اسطوره‌ی سکوت و تجلی زبان فارسی در عرفان آذربایجان بررسی زندگی و آثار شیخ شهاب‌الدین اهری

سیاحت‌نامه‌ی «اولیا چلبی» درباره‌ی زبان و فرهنگ در شهرهای ماکو، قره‌باغ و نخجوان 26 اکتبر 2026

با تاکید بر نوشته‌های جهانگرد عثمانی بررسی می‌شود: سیاحت‌نامه‌ی «اولیا چلبی» درباره‌ی زبان و فرهنگ در شهرهای ماکو، قره‌باغ و نخجوان

جغرافیای فرهنگی، پیوند تاریخی ایران و قفقاز 24 اکتبر 2026

بررسی آیین‌ها و رسوم باستانی و تاریخی ایرانی در آن سوی ارس؛ جغرافیای فرهنگی، پیوند تاریخی ایران و قفقاز

بایگانی‌های فرهنگ - صفحه 10 از 29 - آذرپژوه
قانون اساسی؛ زبان فارسی و زبان‌های محلی 11 مارس 2025
آذرپژوه بررسی می‌کند:

قانون اساسی؛ زبان فارسی و زبان‌های محلی

گروه فرهنگ و ادب/ محمدجعفر محمدزاده: درباره اصل پانزدهم قانون اساسی بسیار گفت‌وگو و گاهی مناقشه هم می‌شود. برخی به خاطر تضمین آزادی‌های «زبان‌های قومی و محلی» در این اصل، احتمال خدشه در انسجام ملی را مطرح می‌کنند و برخی دیگر این اصل را با تحریف به «آزادی تدریس زبان‌های مادری» یا «آزادی تدریس به […]

از تجزیۀ پاکستان با زبان مادری تا اصطکاک آفرینی در جامعه‌ی ایران! 04 مارس 2025

از تجزیۀ پاکستان با زبان مادری تا اصطکاک آفرینی در جامعه‌ی ایران!

گروه فرهنگ و ادب: در چند روز اخیر بحث رای منفی اکثریت نمایندگان مجلس شورای اسلامی به اجرای بخش کوچک و مغفول مانده از اصل ۱۵ قانون اساسی، مسائلی را به وجود آورد. در این ارتباط موافقان و مخالفان دیدگاه های خود را بیان کرده اند! اما مسئله‌ی مهم و کمتر توجه شده بدان در […]

زبان فارسی، برای یک آذربایجانی، بیگانه نیست 22 فوریه 2025

زبان فارسی، برای یک آذربایجانی، بیگانه نیست

گروه فرهنگ و ادب/ رحیم یوسف‌نژاد، خویدر هزاره‌ی گذشته، بخشی بزرگی از هویتِ تاریخی و به ویژه فرهنگی ایرانیان وابسته به زبان فارسی بوده است.شایانِ نگرش و قابل توجه است که گزینشِ این زبان به‌عنوان و جایگاهِ یک هویتِ جمعیِ فرهنگی و تاریخی، از سوی هیچ دستگاه دولتی و حاکمیتی، انجام نگرفته است.زمانی که سخنوران […]

ایراندوستان و روزجهانی زبان مادری 20 فوریه 2025

ایراندوستان و روزجهانی زبان مادری

گروه فرهنگ و ادب/ افشین جعفرزاده: ۲۱ فوریه ،مطابق با دوم اسفند از سال ۱۹۹۹ روز جهانی زبان مادری نامیده شده است. ریشه این نامگذاری به رخدادهایی بازمیگردد که در پاکستان وچالش بین دو زبان بنگالی و اردو رخ داد.فارغ از پیشینه تاریخی، شوربختانه شاهد آن هستیم که در این روز برخی اشخاص و جریانهای […]

همام تبریزی؛ شاعری مسلط به زبان قدیم آذربایجان 19 فوریه 2025
تاملی بر اشعار شاعر شهیر تبریزی؛

همام تبریزی؛ شاعری مسلط به زبان قدیم آذربایجان

گروه فرهنگ: محمد، فرزند فریدون همام تبریزی، ملقب به خواجه همام‌الدین تبریزی، از مشاهیر و شعرای بنام آذربایجان و یکی از برترین غزل‌سرایان قرن هفتم ایران بود. وی در ۶۳۶ هجری قمری در تبریز متولد، در این شهر ‌زیسته و در سال  ۷۱۴ هجری در همین شهر هم درگذشت. هُمام شدیداً دوستدار سعدی شیرازی بوده و […]

آیا گرگ توتم مردم آذربایجان است؟ 30 ژانویه 2025

آیا گرگ توتم مردم آذربایجان است؟

گروه فرهنگ و ادب: محمد جعفری قنواتی، پژوهشگر فرهنگ عامه در مقاله‌ای با عنوان «آیا گرگ توتم مردم آذربایجان است؟» (نقد و بررسی تاریخی متن‌شناختی یک ادعا) که در شماره ۲۰، دوفصلنامه علمی (مقاله علمی – پژوهشی) «آینه میراث» مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب منتشر شده، ادعای حرمت گرگ در فرهنگ مردم آذربایجان را بررسی کرده […]

اختر تابناک آسمان شعر ایران 27 ژانویه 2025

اختر تابناک آسمان شعر ایران

گروه فرهنگ و ادب: پروین اعتصامی، شاعره‌ی توانا و بانوی شعر ایران، با اشعاری لطیف و پر محتوا جایگاه ویژه‌ای در ادبیات فارسی دارد.

جایگاه والای زن در شاهنامه‌ی حکیم فردوسی 11 ژانویه 2025
گفتاری از شاهنامه‌پژوه ارومیه‌ای:

جایگاه والای زن در شاهنامه‌ی حکیم فردوسی

گروه فرهنگ و ادب:در شاهنامه، زنان کارکردهای بنیادین دارند؛ زن تنها زیور نیست و به پاس مرد از او سخن گفته نمی شود.

اگر ما آذربایجانی‌ها نبودیم، چه کسی به این خوبی از زبان فارسی دفاع می‌کرد؟! 04 ژانویه 2025
به فراخور عضویت پیوسته‌ی ‌استاد تمام دانشکده ادبیات فارسی دانشگاه تبریز، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران؛

اگر ما آذربایجانی‌ها نبودیم، چه کسی به این خوبی از زبان فارسی دفاع می‌کرد؟!

گروه فرهنگ و ادب/ نیما عظیمی: زمانی‌که خبر عضویت استاد چنگیز مولایی به فرهنگستان زبان و ادب فارسی به‌عنوان عضو پیوسته این فرهنگستان را شنیدم، بی‌درنگ جمله‌ی ژاله آموزگار به یادم آمد؛ ژاله آموزگار پارسال در مراسم بزرگداشت حسن انوری با همان شیرینی و شیواییِ همیشگیِ سخنش گفته بود: «زمانی که صحبتی در دفاع از […]

شرحی مختصر از زبان تاتی در روستای لیقوان تبریز 04 ژانویه 2025

شرحی مختصر از زبان تاتی در روستای لیقوان تبریز

گروه گزارش: زبان آیینه‌ای از فرهنگ، آداب و رسوم و اعتقادات مردم است و از بین رفتن آن، می‌تواند خاطره زندگی نسل‌های بسیاری را از بین ببرد. به همین دلیل است که در طول تاریخ، استعمارگران تلاش کردند زبان اصیل هر منطقه و قوم را از آنان بگیرند تا هویتی مطلوب خود برایشان بسازند و […]

مقالات سردبیرآرشیو
تـغییرِ نام، تـغییرِ هـویت
نویسنده : سردبیر از محمد، علی، داریوش و فریدون تا قوبلای و آکای و هونتای!؟

مردم آذربایجان به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از ایران و اسلام، از گنجینه مشترکی از اسامی و نام‌ های ایرانی و اسلامی بهره برده‌اند. اما این روزها در برخی محافل و مناطق، شاهد ظهور نام‌هایی هستیم که نه تنها در تاریخ این مرز و بوم، بلکه در خود جمهوری آذربایجان نیز فاقد سابقه‌ی رایج هستند؛ اسامی نظیر «قوبلای»، «قونتای»، «آیهان»، «اُکتای» و....