گروه سیاسی/ سردبیر: اعتراضات داخلی در ایران طی ماه‌های گذشته، نه تنها در محافل داخلی، بلکه در اتاق‌های فکر و مراکز سیاست‌گذاری قدرت‌های بزرگ جهانی، به ویژه آمریکا و رژیم صهیونیستی، به عنوان یک نقطه عطف و فرصتی طلایی برای پیشبرد اهداف ژئوپلیتیک نگریسته می‌شد. با این حال، با فروکش کردن دامنه ناآرامی‌ها و بازگشت ثبات نسبی، تحلیل‌های جدیدی از درون محافل غربی سر برآورده است که نه تنها به شکست این استراتژی اعتراف می‌کند، بلکه درباره عواقب فاجعه‌بار هرگونه اقدام نظامی مستقیم علیه تهران هشدار می‌دهد. در کانون این هشدارها، نام یکی از برجسته‌ترین نظریه‌پردازان رئالیسم تهاجمی در جهان، یعنی جان مرشایمر، نظریه‌پرداز مشهور علوم سیاسی، به چشم می‌خورد که با صراحتی کم‌سابقه، پرده از استراتژی شکست‌خورده واشنگتن و تل‌آویو برداشته است.

جنگ با ایران یعنی مختل‌شدن تجارت جهانی

مرشایمر در تحلیل اخیر خود، به صورت شفاف اعتراف می‌کند که محاسبات اولیه او و رژیم صهیونیستی مبنی بر بهره‌برداری از بحران‌های داخلی برای سرنگونی نظام در ایران، به نتیجه نرسیده است. او می‌گوید: «ما و اسرائیل فکر می‌کردیم که با اعتراضات می‌توانیم رژیم ایران را سرنگون کنیم.» این جمله کوتاه، هسته اصلی یک عملیات بلندپروازانه و شکست‌خورده را برملا می‌سازد؛ یک استراتژی دو مرحله‌ای که در آن، آشوب‌های داخلی نقش «تضعیف‌کننده» را بازی می‌کردند تا نیروی نظامی خارجی بتواند «ضربه نهایی» را وارد سازد. به گفته مرشایمر، نقشه این بود که «معترضان قرار بود رژیم را تضعیف کنند و سپس ما وارد شویم و ضربه نهایی را با قدرت نظامی آمریکا وارد کنیم.»

اما این سناریو، آن‌گونه که مرشایمر تاریخ شکست آن را مشخص می‌کند، محقق نشد: «مشکل اینجاست که اعتراضات در ۱۴ ژانویه شکست خورد.» این اعتراف نه تنها نشان‌دهنده اشراف اطلاعاتی غرب بر روند ناآرامی‌ها است، بلکه مرز میان اعتراض داخلی و یک توطئه سازمان‌یافته با هدف «تغییر رژیم» را به وضوح نشان می‌دهد. شکست در تبدیل ناآرامی‌های مقطعی به یک حرکت براندازی فراگیر، تمام محاسبات واشنگتن را به هم ریخته و دریچه‌ای برای ارزیابی مجدد گزینه‌های پیش رو باز کرده است.

این ارزیابی مجدد، تحلیل‌گران غربی را به بازخوانی قدرت بازدارندگی ایران سوق داده است. مرشایمر و سایر استراتژیست‌ها اکنون به صراحت هشدار می‌دهند که در غیاب یک جنبش داخلی تضعیف‌کننده، هرگونه ماجراجویی نظامی خارجی نه تنها به سرنگونی منجر نخواهد شد، بلکه آتش یک جنگ منطقه‌ای گسترده با عواقبی غیرقابل تصور برای اقتصاد جهانی را شعله‌ور خواهد ساخت.

تحلیل‌گران آمریکایی در این زمینه یک واقعیت حیاتی را گوشزد می‌کنند: «جنگ با ایران یعنی مختل‌شدن تجارت جهانی!» این عبارت، خلاصه دیدگاه واقع‌گرایانه (رئالیستی) نسبت به توانایی ایران در واکنش به تجاوز است. سناریوی جنگ، دیگر محدود به حمله هوایی یا زمینی نیست، بلکه گره خورده به توانایی ایران برای استفاده از «کارت‌های اقتصادی» و «بازدارندگی متقابل» است.

مرشایمر زنجیره دقیق واکنش ایران را این‌گونه ترسیم می‌کند: «اگر به ایران حمله شود، ایران اسرائیل را خواهد کوبید، پایگاه‌های ما [آمریکا] را مورد هدف قرار می‌دهد و با بستن تنگه هرمز، جریان نفت و اقتصاد جهانی را مختل می‌کند.» این سه محور، ارکان اصلی استراتژی دفاعی ایران برای مقابله با یک حمله تمام‌عیار هستند:

۱. انتقام مستقیم از اسرائیل: با توجه به روابط عمیق راهبردی و ائتلاف‌های منطقه‌ای ایران، هدف قرار دادن رژیم صهیونیستی به عنوان شریک اصلی آمریکا در این عملیات، یک پاسخ ضروری و تعیین‌کننده است که بلافاصله دامنه درگیری را از مرزهای ایران فراتر می‌برد و کل خاورمیانه را درگیر می‌کند.

۲. هدف قرار دادن منافع آمریکا: تمرکز بر پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه (از جمله در خلیج فارس، عراق، و افغانستان) نشان می‌دهد که جنگ با ایران، عملاً به معنای جنگ مستقیم با آمریکا در منطقه خواهد بود و هزینه‌های سنگینی را بر حضور نظامی این کشور تحمیل خواهد کرد.

۳. اختلال در شریان حیاتی انرژی جهان: مهم‌تر از همه، تهدید به بستن تنگه هرمز است. هرمز، باریکه‌ای استراتژیک است که حدود یک پنجم نفت مصرفی جهان از آن عبور می‌کند. بستن یا ناامن ساختن این تنگه، نه تنها قیمت نفت را به صورت نجومی افزایش می‌دهد، بلکه کل زنجیره‌های تأمین انرژی و تجارت جهانی را مختل خواهد کرد. این تهدید، بزرگترین بازدارنده ایران علیه هرگونه ماجراجویی نظامی است، چرا که منافع اقتصادی اروپا، آسیا و حتی خود آمریکا را به صورت مستقیم و آنی به خطر می‌اندازد.

در نتیجه، اعتراف صریح نظریه‌پردازانی چون مرشایمر، به مثابه یک هشدار جدی به سیاست‌مداران جنگ‌طلب غربی است. سناریوی «تغییر رژیم» از درون، به اعتراف خود طراحان آن، با شکست مواجه شده است. همزمان، تحلیل واقع‌بینانه از تبعات نظامی جنگ مستقیم نشان می‌دهد که هزینه چنین اقدامی، نه تنها برای خاورمیانه، بلکه برای کل نظام اقتصاد جهانی غیرقابل تحمل است. این ترکیب از شکست در جنگ نرم و ریسک غیرقابل قبول در جنگ سخت، مسیرهای سنتی برخورد با ایران را مسدود کرده و سیاست خارجی آمریکا و اسرائیل را ناچار به تجدید نظر بنیادی در استراتژی‌های خود در قبال تهران می‌سازد. ایران نشان داده است که با اتکا به توانایی‌های بازدارندگی نظامی و کنترل بر گلوگاه‌های استراتژیک انرژی، توانسته است محاسبات دشمن را تغییر دهد و خود را از دامنه اهداف آسان «تغییر رژیم» خارج سازد.