در حالی که امپراتوری صفوی درگیرِ بی‌ثباتی‌های داخلیِ پس از مرگ شاه تهماسب اول بود، دولت عثمانی تهاجمِ بزرگی را سازماندهی کرد. تبریز، به عنوان پایتختِ پیشین و قلبِ اقتصادی و فرهنگیِ فلات ایران، نخستین هدفِ این لشکرکشیِ بزرگ بود.

در ایران تاریخی، زبان نه یک «سلاح سیاسی» برای مرزبندی‌های قومی، بلکه ابزاری برای کارکردهای متنوع اجتماعی، اداری و معنوی بود. این نظام چندزبانه بر بستری از تعادل و هم‌افزایی استوار بود که شواهد تاریخی متعددی بر اصالت آن صحه می‌گذارند

در سال‌های اخیر، با تشدید فعالیت جریان‌های قومی در منطقه، شاهد نوعی رویکرد نوین در ادبیات سیاسی هستیم که تلاش می‌کند با استفاده از مدل‌های غربی، مفاهیمی نظیر «حق زبان مادری» را به شکلی کژمنش‌نظر، علیه انسجام ملی در ایران به کار بگیرد

اصل 15 همواره هدف مناقشات سیاسی قرار گرفته است. برخی با سوءبرداشت از این اصل، مدعی‌اند که تضمین آزادی «زبان‌های محلی» می‌تواند به انسجام ملی خدشه وارد کند؛ و گروهی دیگر تلاش می‌کنند معنای این اصل را از «آزادی استفاده از زبان‌های محلی» به «آزادی تدریس به زبان مادری» تغییر دهند

این روزها تئاتر در تبریز از یک ناهنجاریِ ساده فراتر رفته و به سمتی می‌رود که گویی گروهی تلاش دارند زیرِ نقابِ آذربایجان‌خواهی و با توسل به اسطوره‌های آن، معجونی از رقص و موسیقی و شعارهایِ قوم‌گراییِ زیرپوستی را به خوردِ مخاطب بدهند.

پرسشی که همواره درباره‌ی هویت و زبان مردم آذربایجان پرسیده می‌شود این است که؛ ترک‌های سلجوقی و پیش از آنها ترکان غزنوی و البته مغولان چند صد سال بر فلات ایران حکومت کردند اما در این میان چرا فقط زبان آذربایجان به ترکی دگرگون شد؟!

محمدحسین شهریار تبریزی، از جمله گنجینه‌های بی‌بدیل ایران در منطقه‌ی آذربایجان است که شعرش نه تنها جلوه‌گاه عواطف انسانی، که میعادگاه عشق به ایران و وحدت اقوام آن است.

قُمری از بزرگترين تجار دربند بود. او از سی سالگی به روضه خوانی و مقتل‌نويسی پرداخت و کتاب کنز المصائب را به نظم در آورد. قُمری اشعار ديگری هم داشت که آن اشعار را به کنز المصائب افزوده و اين اثر را ديوان کامل قمری نامید که دربردارنده اشعار ترکی و فارسی او هست

در طول سده‌های متمادی، ایران آزمون‌های سختی را از سر گذرانده؛ از یورش‌های مغول و تاتار تا تهاجمات روسیه و عثمانی. اما هرگاه آحاد مردم به همدلی و همبستگی رسیده‌اند، دشمن نتوانسته است از گردنه‌های سخت عبور کند

در میان همه شهرها و جریان‌های موثر در نهضت مشروطه، نام تبریز همچون ستاره‌ای درخشان می‌درخشد؛ شهری که نه‌فقط به مشروطه وفادار ماند، بلکه در بحرانی‌ترین لحظات، قامت ایستاده‌اش را سپری برای آرمان‌های ملت ساخت.