عهدنامه‌های گلستان و ترکمنچای، نقاط عطفی در افول قدرت ایران و آغاز جدایی دائمی بخش‌هایی از سرزمین‌های کهن آن به نفع امپراتوری روسیه تزاری بودند؛ روندی که تا همین لحظه آسیب‌های فرهنگی، سیاسی و حتی اقتصادی آن گریبانگیر کشور شده است.

قفقاز شامل جمهوری‌های امروزی آذربایجان، ارمنستان، گرجستان و بخش‌هایی از داغستان، نه تنها از نظر جغرافیایی همواره تحت نفوذ یا حاکمیت مستقیم ایران قرار داشته، بلکه در طول قرون متمادی، زبان فارسی به عنوان زبان رسمی، دیوانی، علمی و ادبی این منطقه عمل کرده است

دو جنگ خانمان‌سوز ایران و روسیه تزاری به دو فاجعه ملی انجامید: قرارداد گلستان که بخش‌های مهمی از قفقاز شمالی، گرجستان و داغستان را جدا کرد، و قرارداد ترکمانچای که علاوه بر جدا کردن ایروان و نخجوان، حق کشتیرانی ایران در دریای خزر را محدود کرد

در سده چهارم هجری قمری، ابن‌حوقل، در اثر خود صورة ‌الارض از کوهی در کنار دریای کاسپین و مقابل رشته‌کوه قفقاز نام می‌برد که آن را «سیاه کویه» خوانده است. این اشاره ساده، شاید کلید گمشده‌ای باشد برای رمزگشایی از نام امروزین پایتخت جمهوری آذربایجان، باکو.

در دل محله‌های قدیمی تبریز، کوچه‌ای باریک اما تاریخ‌ساز به نام «کوچه انجمن» وجود دارد که در سده‌ی گذشته، قلب تپنده‌ی نخستین تلاش‌های ایرانیان برای دموکراسی، عدالت و مشروطه بود

شعر آیینی، به عنوان یکی از غنی‌ترین شاخه‌های ادبیات فارسی در زمینه عاشورا، همواره نقش مهمی در حفظ و انتقال ارزش‌های دینی و فرهنگی جامعه ایفا و در طول تاریخ، احساسات و اعتقادات مردم را شکل داده و در تحولات اجتماعی و سیاسی نقش بسزایی ایفا کرده است

ﺑﺎﺭﺗﻮﻟﺪ ﭘﯿﺮﺍﻣﻮﻥ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺎﻭﺭﺍ ﻗﻔﻘﺎﺯ ﺑﻪ ﻭﯾﮋﻩ ﺁﺫﺭﺑﺎﯾﺠﺎﻥ، ﺩﺍﻏﺴﺘﺎﻥ، ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻥ ﻭ ﮔﺮﮔﺎﻥ ﺑﺤﺚ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﻣﻨﺎﺳﺎﺕ ﺍﺭﺍﻥ (ﺟﻤﻬﻮﺭﯼ ﺁﺫﺭﺑﺎﯾﺠﺎﻥ) ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺎﯾﮕﺎﻥ ﺳﺎﮐﻦ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺩﺭﯾﺎﯼ ﺧﺰﺭ ﻭ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺁﻥ ﺑﺎ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺁﺳﯿﺎﯼ ﻣﺮﮐﺰﯼ ﻭ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﻭﻟﮕﺎ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﺍﺳﺖ

فتحعلی شاه ،دومین شاه از دودمان قاجار، به مدت 36 سال و 8 ماه فرمانروایی کرد. اما این 36 سال فرمانروایی به اندازه‌ای در تاریخ کشور سایه شومی انداخته است که تا همین امروز هم ایرانیان از مصائب این فرمانروایی رهایی نیافته‌اند

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه اخیرا چالدران را «پیروزی  مشترک ترک، عرب و کرد» معرفی کرد! در این باره سخن فراوان است اما به اقتصار حرفی از آن هزاران:

در زمان فتحعلي شاه اختلافات مرزي و سياسي باعث جنگ و جدال بين ايران و عثماني مي‌شود. محمد علي ميرزا از اين فرصت استفاده كرده و شمال بين النهرين و مناطق كردنشين عراق و بغداد را تصرف كرد.