در عصری که برخی تلاش‌ها برای بازنویسی تاریخ و جعل هویت‌های مجزا در قفقاز در جریان است، نگاهی به اسامی شهرها، کوه‌ها و رودها، و همچنین مرور سنت‌ها و آداب و رسوم، به وضوح نشان می‌دهد که چگونه تار و پود فرهنگی این منطقه، با نخ‌های زرین ایرانی بافته شده است

در طول سده‌های متمادی، ایران آزمون‌های سختی را از سر گذرانده؛ از یورش‌های مغول و تاتار تا تهاجمات روسیه و عثمانی. اما هرگاه آحاد مردم به همدلی و همبستگی رسیده‌اند، دشمن نتوانسته است از گردنه‌های سخت عبور کند

شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی بیش از آنکه صرفاً یک اثر فاخر ادبی باشد، شیرازه اصلی هویت ملی، سندِ یکپارچگی سرزمینی و ضامن تداوم تاریخی و فرهنگی ایرانیان است.

در میان همه شهرها و جریان‌های موثر در نهضت مشروطه، نام تبریز همچون ستاره‌ای درخشان می‌درخشد؛ شهری که نه‌فقط به مشروطه وفادار ماند، بلکه در بحرانی‌ترین لحظات، قامت ایستاده‌اش را سپری برای آرمان‌های ملت ساخت.

در میان آثار کهن، کتاب «مُجمل التواریخ و القصص» نه تنها به عنوان یک منبع تاریخی، بلکه به عنوان یک سند جغرافیای سیاسی، دریچه‌ای خواهد بود به درک نظام‌مند جهان از دیدگاه نویسنده‌ای که در قرن ششم هجری میلادی و همزمان با دوره‌ی سامانیان، جهان و ایران را در قالب ساختارهای سنتی و اقلیم‌شناختی می‌دید.

حادثه یورش خزرها به ایران از سمت آذربایجان و قتل عام در شهرهای مختلف آن از جمله در اردبیل، صرفاً یک خاطره تاریخی نیست، بلکه درسی است برای دوران معاصر و همین امروز کشور ما که در یک جنگ هیبریدی با قدرت‌های بزرگ دنیا قرار دارد.

حماسه عاشورای سال ۱۲۹۰ خورشیدی در تبریز، یکی از تکان‌دهنده‌ترین و در عین حال غرورآفرین‌ترین فرازهای این ایستادگی است؛ روزی که خون پاک عالمی مجاهد و فقیهی مشروطه‌خواه، یعنی میرزا علی‌آقا تبریزی معروف به ثقةالاسلام، به دست سربازان روسیه‌ی تزاری بر خاک این دیار جاری شد تا سندی جاودانه بر مظلومیت و شجاعت ملت ایران باشد.

یافته‌های دانشمندان نشان می‌دهد که عموم اقوام و گروه‌های جمعیتی ساکن در فلات ایران و حتی فراتر از مرزهای سیاسی کنونی، علیرغم تفاوت‌های جزئی در فرهنگ و تنوع زبانی، دارای یک ریشه ژنتیکی مشترک و واحد هستند

آق‌قویونلوها هرچند ریشه ایلیاتی داشتند، اما با انتخاب تبریز به عنوان پایتخت و تکیه بر دیوان‌سالاران نخبه ایرانی، ماهیتی کاملاً ایرانی و مدافع مرزهای تاریخی کشور به خود گرفتند. ولادیمیر مینورسکی در پژوهش‌های خود اشاره می‌کند، دربار اوزون حسن در تبریز، کانون احیای پیوندهای سیاسی قلمرو ایران تاریخی بود

در کتاب «پیرامون فرهنگ و تاریخ آذربایجان» درباره‌ی یافتن زبان پیشین آذربایجان از میان ترانه‌ها و سروده‌های عاشیق‌ها آمده است: «تحقيق‌ در ترانه‌ها و سروده‌هاي‌ عاشيقي‌ آذربايجان‌ مؤيد خوبي‌ بر اين‌ نظريه‌ است‌ كه‌ ثابت‌ شود ‌زبان‌ آذري‌ امروزي [ترکی آذری]‌ تازه‌ به‌ ميدان‌ آمده‌ است‌.