در عصری که برخی تلاش‌ها برای بازنویسی تاریخ و جعل هویت‌های مجزا در قفقاز در جریان است، نگاهی به اسامی شهرها، کوه‌ها و رودها، و همچنین مرور سنت‌ها و آداب و رسوم، به وضوح نشان می‌دهد که چگونه تار و پود فرهنگی این منطقه، با نخ‌های زرین ایرانی بافته شده است

در میان آثار کهن، کتاب «مُجمل التواریخ و القصص» نه تنها به عنوان یک منبع تاریخی، بلکه به عنوان یک سند جغرافیای سیاسی، دریچه‌ای خواهد بود به درک نظام‌مند جهان از دیدگاه نویسنده‌ای که در قرن ششم هجری میلادی و همزمان با دوره‌ی سامانیان، جهان و ایران را در قالب ساختارهای سنتی و اقلیم‌شناختی می‌دید.

یکی از تحولات در قفقاز پروژه‌ی دالان زنگزور یا دالان ترامپ است؛ مسیری که آذربایجان، با حمایت ترکیه و این روزها البته با چراغ سبز آمریکا و کشورهای غربی و رژیم اسرائیل، در تلاش برای ایجاد آن است. این دالان می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر منافع ملی ایران بگذارد.

تصویب لایحه‌ی «کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای کاسپین (خزر)» در فضای سیاسی معاصر و در شرایطی که کشور درگیر جنگی نابرابر با آمریکاست، نیازمند واکاوی ریشه‌های تاریخی، سیر تحولات رژیم حقوقی و تحلیل موقعیت ژئوپلیتیک ایران در شرایط کنونی است.

بعد از استقلال این جمهوری کوچک در شمالغرب ایران، تهران را باید جزو اولین دولت‌هایی دانست که استقلال این کشور را به رسمیت شناخت. از آن زمان تاکنون، روابط تهران و باکو دوره‌های متنوعی از همکاری، سردی، و گاه تنش را تجربه کرده است.

اعلام «عادی‌سازی کامل» روابط باکو و مسکو نشان‌دهنده‌ی یک چرخش ژئوپلیتیکی مهم در قفقاز جنوبی است. مناسبات دو کشور که در پی سرنگونی هواپیمای مسافربری آذربایجان توسط موشک روسی به پایین‌ترین سطح خود رسیده بود، اکنون به یک «همکاری ائتلافی» تبدیل شده است

دالان موهوم زنگزور که این روزها با عنوان جدید تریپ خودنمایی می‌کند محدودیت‌های ژئوپلیتیکی درخور اعتنایی برای کشورمان ایجاد می‌کند و با منافع استراتژیک ایران در تضاد جدی است

حماسه عاشورای سال ۱۲۹۰ خورشیدی در تبریز، یکی از تکان‌دهنده‌ترین و در عین حال غرورآفرین‌ترین فرازهای این ایستادگی است؛ روزی که خون پاک عالمی مجاهد و فقیهی مشروطه‌خواه، یعنی میرزا علی‌آقا تبریزی معروف به ثقةالاسلام، به دست سربازان روسیه‌ی تزاری بر خاک این دیار جاری شد تا سندی جاودانه بر مظلومیت و شجاعت ملت ایران باشد.

قفقاز جنوبی، این باریکه‌ی استراتژیک میان دریای کاسپین و سیاه، بار دیگر به کانون اصلی رقابت قدرت‌های جهانی بدل شده است. اما این بار، بازی نه بر سر خطوط مرزی سنتی، بلکه بر سر «ژئوپلیتیکِ سرعت» و «لجستیکِ سیاسی» است

امروزه کمتر کسی است که از پشتوانه‌ی تاریخی نام جمهوری «آذربایجان» پرسش نکند؛ چرا که در سال ۱۹۱۸ میلادی، برای سرزمین‌های قفقازی ایران که بیش از یک سده پیش طی عهدنامه‌های گلستان و ترکمانچای جدا شده بودند، نامی برگزیده شد که پیش‌تر در جنوب رود ارس وجود داشت!