یکی از محورهای مورد توجه در قفقاز جنوبی که با عنوان "کریدور ترامپ" (و پیشتر به نام "زنگزور") شناخته می‌شود، به واسطه توافق اخیر میان باکو و ایروان، توجه بسیاری از اندیشکده‌ها و مراکز مطالعاتی را به خود جلب کرده است

در حالی که روایت رایج از فعالیت‌های آمریکا در قفقاز، با تمرکز بر جمهوری آذربایجان، عمدتاً در چارچوب انتقال انرژی از باکو به غرب تعریف می‌شود، اما تحلیل عمیق‌تر شواهد و روندهای میدانی، تصویری پیچیده‌تر و چندوجهی را نمایان می‌سازد.

در شرایطی که “کریدور زنگزور”، می‌تواند منافع و مرزهای شمالی ایران را تحت تأثیر قرار دهد، تهران با تمرکز بر توسعه "کریدور خلیج فارس - دریای سیاه" در حال چیدمان مهره‌های خود برای تقویت موقعیت ژئوپلیتیکی و اقتصادی خویش است

قفقاز گواه پیوند عمیق و کهن با تمدن ایران است. در عصری که تلاش‌ها برای بازنویسی تاریخ و جعل هویت‌های مجزا در جریان است، اسناد تاریخی به وضوح نشان می‌دهد که چگونه تار و پود فرهنگی این منطقه، با نخ‌های زرین ایرانی بافته شده است

از پایان جنگ دوم قره‌باغ در سال ۲۰۲۰، صحنه ژئوپلیتیکی قفقاز جنوبی، به رغم تلاش‌های دیپلماتیک، همچنان آبستن مناقشات ریشه‌ای است. در قلب این تنش‌ها، موضوع یک مسیر ترانزیتی در جنوب ارمنستان قرار دارد

حملات اخیر روسیه به زیرساخت‌های شرکت دولتی نفت جمهوری آذربایجان (SOCAR) در بندر اودسا، تقابل ژئوپلیتیک میان مسکو و باکو را به شکل خطرناکی تشدید کرده است. این حملات که منجر به انهدام کامل یک پایانه بزرگ نفتی شد، اوج یک کارزار نظامی هدفمند بود

واشنگتن، با نزدیک شدن به پروژه کریدور زنگزور، در تلاش است تا موقعیت راهبردی خود را در منطقه‌ای تقویت کند که تا پیش از این عمدتاً تحت نفوذ روسیه و تا حدی در مدار ملاحظات امنیتی ایران بوده است

تغییرات سریع در سیاست خارجی ایروان، به‌ویژه نزدیکی آشکار دولت نیکول پاشینیان به ایالات متحده و فرانسه، نه‌تنها موازنه سنتی قدرت در منطقه را بر هم زده، بلکه به نظر می‌رسد صبر استراتژیک کرملین را نیز لبریز کرده است

در سده چهارم هجری قمری، ابن‌حوقل، در اثر خود صورة ‌الارض از کوهی در کنار دریای کاسپین و مقابل رشته‌کوه قفقاز نام می‌برد که آن را «سیاه کویه» خوانده است. این اشاره ساده، شاید کلید گمشده‌ای باشد برای رمزگشایی از نام امروزین پایتخت جمهوری آذربایجان، باکو.

قرن 19میلادی آغاز تلاش‌ها برای ایجاد هویت جدیدِ ترکی در قلمرو عثمانی بود. ناسیونالیسم ترک یا همان پان ترکیسم در آغاز به صورت یک گرایش ادبی خود را نشان داد