محمدحسین شهریار تبریزی، از جمله گنجینه‌های بی‌بدیل ایران در منطقه‌ی آذربایجان است که شعرش نه تنها جلوه‌گاه عواطف انسانی، که میعادگاه عشق به ایران و وحدت اقوام آن است.

قُمری از بزرگترين تجار دربند بود. او از سی سالگی به روضه خوانی و مقتل‌نويسی پرداخت و کتاب کنز المصائب را به نظم در آورد. قُمری اشعار ديگری هم داشت که آن اشعار را به کنز المصائب افزوده و اين اثر را ديوان کامل قمری نامید که دربردارنده اشعار ترکی و فارسی او هست

شاعران و سخن‌وران تبریز همواره اندیشه‌ی وحدت ملی را جانی تازه بخشیده‌اند. در این میان، چهره متمایز دکتر غلامعلی رعدی آذرخشی به‌عنوان یکی از استوارترین خادمان فرهنگ و زبان فارسی، درخشش ویژه‌ای دارد

ستارخان، سردار ملی، در مقابل قشون عظیم محمد علی شاه پس از به توپ بستن مجلس شورای ملی و تعطیلی آن که برای طرد و دستگیر کردن مشروطه خواهان تبریز به آذربایجان گسیل شده بود، ایستادگی کرد و بنای مقاومت گذارد.

صنایع دستی ایران، تجلی‌گاه روح خلاق ایرانی است؛ و در میان این پهنه وسیع و رنگارنگ، آذربایجان، چون نگینی می‌درخشد که درخشش آن نه تنها در گستره ملی، بلکه در عرصه بین‌المللی نیز دیده می‌شود.

در شعر معجز شبستری (چه فارسی و چه آذری) مفاهیمی همچون ایران دوستی، علاقه به تاریخ و فرهنگ ایران، لزوم مدرن شدن کشور، سواد آموزی مردم و پیشرفت حضور ملموسی دارد. یادداشت زیر از «علی عجمی» در خصوص معجز شبستری بسیار خواندنی است.

ورزش زورخانه‌ای با قدمت بیش از ۳۰۰۰ سال، به مجموعه‌ای از حرکات ورزشی، رزمی و آئینی گفته می‌شود که در ابتدا برای آموزش جنگجویان در ایران باستان استفاده می‌شد. این ورزش در محیطی خاص به نام زورخانه انجام می‌شود

تبریز با پیشینه‌ای چند هزار ساله و به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود، نقش مؤثری در تحولات فرهنگی، اقتصادی و معماری ایران ایفا کرده است. تنوع سبک‌های معماری در تبریز از دوران قبل از اسلام تا دوران قاجار و عصر معاصر، نمایانگر تحولات اجتماعی و تاریخی این منطقه است.

داستان زندگی «جبار باغچه‌بان»، نماد تمام‌عیار همبستگی ملی است؛ مردی خستگی‌ناپذیر از سلاله آذربایجان که مرزهای سکوت را در نوردید تا فرزندان ناشنوای سراسر ایران‌زمین، از شرق تا غرب و از شمال تا جنوب، زبانی برای گفتن و گوشی برای شنیدنِ سرود مادری داشته باشند.

در میان آثار برجای‌مانده از سده‌های نخستین شعر فارسی، برخی دیوان‌ها تنها مجموعه‌ای از قصاید و مدایح نیستند، بلکه افزون بر ارزش ادبی، به منزله سندی زنده برای فهم تاریخ، فرهنگ و فضای اجتماعی عصر خود نیز به کار می‌آیند. دیوان قطران تبریزی از همین شمار است