مسجد کبود؛ شکوه فیروزه‌ای ایران در عصر “قره‌قویونلوها” 02 نوامبر 2026

مسجد کبود؛ شکوه فیروزه‌ای ایران در عصر “قره‌قویونلوها”

عمارت مظفریه، معروف به مسجد کبود یا مسجد جهانشاه، اثری است که در قرن نهم هجری ساخته شد؛ زمانی که تبریز پایتخت حکومت قره‌قویونلوها بود و در پی دگرگونی‌های سیاسی، هنر ایرانی با رنگ و روح تازه‌ای درخشش یافت.

بررسی زندگی و آثار شیخ شهاب‌الدین اهری 27 اکتبر 2026

اسطوره‌ی سکوت و تجلی زبان فارسی در عرفان آذربایجان بررسی زندگی و آثار شیخ شهاب‌الدین اهری

سیاحت‌نامه‌ی «اولیا چلبی» درباره‌ی زبان و فرهنگ در شهرهای ماکو، قره‌باغ و نخجوان 26 اکتبر 2026

با تاکید بر نوشته‌های جهانگرد عثمانی بررسی می‌شود: سیاحت‌نامه‌ی «اولیا چلبی» درباره‌ی زبان و فرهنگ در شهرهای ماکو، قره‌باغ و نخجوان

جغرافیای فرهنگی، پیوند تاریخی ایران و قفقاز 24 اکتبر 2026

بررسی آیین‌ها و رسوم باستانی و تاریخی ایرانی در آن سوی ارس؛ جغرافیای فرهنگی، پیوند تاریخی ایران و قفقاز

بایگانی‌های فرهنگ - صفحه 17 از 29 - آذرپژوه
نـخستين سـخن‌سـراي آذربـايجاني 23 دسامبر 2023
بررسی زندگی و اشعار قطران تبریزی در گروه فرهنگ و ادب آذرپژوه:

نـخستين سـخن‌سـراي آذربـايجاني

گروه فرهنگ و ادب: در نسخه دیوان قطران بخط انوری که متعلق به کتابخانه جعفر سلطان القرانی است، نام او چنین مندرج شده: افصح الشعرا واكمل البلغا ابومنصور قطران الجيلى الآذربیجانی؛

در وصف شب زیبا و به یادماندنی «چلّه» 21 دسامبر 2023

در وصف شب زیبا و به یادماندنی «چلّه»

گروه فرهنگ و ادب:در آذربایجان مردم در کنار به کار بردن واژه‌ی یلدا، بیشتر از واژه‌ی «چله» استفاده می‌کنند که به نظر واژه‌ی صحیح ایرانی آن است. فریدون جنیدی، استاد زبان‌های باستانی، چندی قبل و در برنامه‌ای تلویزیونی بیان کرد «یلدا را نمی‌شناسد» و ادامه داد: «یلدا نامی سریانی و عربی است و اگر جشن کهن ایرانی است

درباره «زبان ملی مادری» و «زبان قومی مادری» 20 دسامبر 2023

درباره «زبان ملی مادری» و «زبان قومی مادری»

گروه فرهنگ و ادب: فارسی زبانی میان‌قومی‌ست، نه تک‌قومی! زبانی چندصدایی‌ست و نه تک‌صدایی. فارسی یکی از چندصدایی‌ترین زبان‌های دنیاست، به‌دلیل انعکاس و تجمیع زیست‌جهان و زیست‌آیین همه اقوام و ملل منطقه‌، ادبیات عرفانی، این‌که ایران پل شرق و غرب بوده و این‌که با مناطقی که بستر تنوع فرهنگی یا همان کثرت در وحدت بوده، […]

درگذشت پرچمدار غزل کلاسیک فارسی؛ استاد نظمی تبریزی 19 دسامبر 2023

درگذشت پرچمدار غزل کلاسیک فارسی؛ استاد نظمی تبریزی

گروه فرهنگ و ادب: استاد نظمی اگر چه در قالبهای مختلف شعر می‌سرود اما آفرینش ادبی او معطوف به غزل بود و چندین جلد از اشعار او در قالب غزل سنتی است. او سعدی شیرازی بزرگترین غرلسرا می‌دانست و به پیروی او فخر می‌ورزید

هویت ملّی ایرانی در شعر «استاد نظمی تبریزی» 19 دسامبر 2023
آذرپژوه بررسی می‌کند:

هویت ملّی ایرانی در شعر «استاد نظمی تبریزی»

گروه فرهنگ و ادب:استاد علی نظمی تبریزی یکی از شاعران غزل‌سرای برجسته معاصر ایران بود. او در اول مهر ۱۳۰۶ در تبریز به دنیا آمد. وی از ۱۶ سالگی سرودن شعر را آغاز کرد و شاگرد ملک‌الشعرای بهار، محمدامین ادیب طوسی و عباسقلی خان وقایعی بود.

اصطلاح «گوپ و گوپ چی» یادگار فرقه‌ی دموکرات پیشه وری 12 دسامبر 2023

اصطلاح «گوپ و گوپ چی» یادگار فرقه‌ی دموکرات پیشه وری

گروه فرهنگ و ادب: از بین معروف ترین گوپ‌چی‌های شوروی در ایران و تبریز می‌توان به میرزا ابراهیم اف، سلیمان رستم و مدینه گلگون اشاره کرد که توسط ارتش سرخ به تبریز اعزام شده بودند تا به یاری فرقه پیشه‌وری بیایند.

تاملی بر زندگی شیخ شهاب الدین اهری و بررسی نام صحیح «ارسباران» در میان اشعار وی 09 دسامبر 2023

تاملی بر زندگی شیخ شهاب الدین اهری و بررسی نام صحیح «ارسباران» در میان اشعار وی

زادگاه شهاب الدین اهری، شهر اهر در آذربایجان شرقی است. حضرت شیخ در اشعار خود از «سیاهان کوه» نام می‌برد که به احتمال قوی همان لفظ «قره داغ» می‌باشد که امروزه برخی به اشتباه آن را به جای «ارسباران» و یا همان «سیاهان کوه» به کار می‌برند: سیـاهان کـوه را منزل ببودم/ زآهوی چمن شیرش بخوردم

«همه عالم تن است و ایران دل» 06 دسامبر 2023
بررسی زندگی و آثار حکیم نظامی گنجه‌ای در گروه فرهنگ و ادب آذرپژوه:

«همه عالم تن است و ایران دل»

گروه فرهنگ و ادب: نظامی از قله‌های سر به فلک کشیده تاریخ ادب ایران و زبان فارسی است این ستاره درخشان ادب الیاس بن یوسف بن زکی بن مؤید نام داشت و نظامی تخلص او بود

آیا «تــورانیان» همان «تــرکان» بوده‌اند؟ 04 دسامبر 2023
پاسخ به یک سوال تاریخی؛

آیا «تــورانیان» همان «تــرکان» بوده‌اند؟

گروه فرهنگ و ادب: مهاجرت قبایل ترک به ایران (و ابتدا به توران) از قرن هشتم میلادی به بعد، و استقرار آنها در آن بخش از ایران باعث این برداشت نادرست شد که توران، سرزمین ترک‌ها بوده است.

مقبره‌الشعراء؛ ارزنده‌ترین میراث معنوی ایران در حوزه‌ی زبان و ادب فارسی 29 نوامبر 2023

مقبره‌الشعراء؛ ارزنده‌ترین میراث معنوی ایران در حوزه‌ی زبان و ادب فارسی

گروه فرهنگ و ادب: مقبره‌الشعراء تبریز چه داستان‌های ناشنیده‌ای که ندارد؛ داستانی پرکشش از هزار سال تکاپو برای زنده نگه‌داشتن سرچشمه‌های زبان و اندیشه ایرانی، داستان کانونی سترگ و زایا به نام آذربایجان و تبریز که مهد زبان و ادب فارسی است و قصیده‌ای بلند از عشق و حماسه از شهر شاعران و شهیدان؛ تبریز. […]

مقالات سردبیرآرشیو
تـغییرِ نام، تـغییرِ هـویت
نویسنده : سردبیر از محمد، علی، داریوش و فریدون تا قوبلای و آکای و هونتای!؟

مردم آذربایجان به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از ایران و اسلام، از گنجینه مشترکی از اسامی و نام‌ های ایرانی و اسلامی بهره برده‌اند. اما این روزها در برخی محافل و مناطق، شاهد ظهور نام‌هایی هستیم که نه تنها در تاریخ این مرز و بوم، بلکه در خود جمهوری آذربایجان نیز فاقد سابقه‌ی رایج هستند؛ اسامی نظیر «قوبلای»، «قونتای»، «آیهان»، «اُکتای» و....