مسجد کبود؛ شکوه فیروزه‌ای ایران در عصر “قره‌قویونلوها” 02 نوامبر 2026

مسجد کبود؛ شکوه فیروزه‌ای ایران در عصر “قره‌قویونلوها”

عمارت مظفریه، معروف به مسجد کبود یا مسجد جهانشاه، اثری است که در قرن نهم هجری ساخته شد؛ زمانی که تبریز پایتخت حکومت قره‌قویونلوها بود و در پی دگرگونی‌های سیاسی، هنر ایرانی با رنگ و روح تازه‌ای درخشش یافت.

بررسی زندگی و آثار شیخ شهاب‌الدین اهری 27 اکتبر 2026

اسطوره‌ی سکوت و تجلی زبان فارسی در عرفان آذربایجان بررسی زندگی و آثار شیخ شهاب‌الدین اهری

سیاحت‌نامه‌ی «اولیا چلبی» درباره‌ی زبان و فرهنگ در شهرهای ماکو، قره‌باغ و نخجوان 26 اکتبر 2026

با تاکید بر نوشته‌های جهانگرد عثمانی بررسی می‌شود: سیاحت‌نامه‌ی «اولیا چلبی» درباره‌ی زبان و فرهنگ در شهرهای ماکو، قره‌باغ و نخجوان

جغرافیای فرهنگی، پیوند تاریخی ایران و قفقاز 24 اکتبر 2026

بررسی آیین‌ها و رسوم باستانی و تاریخی ایرانی در آن سوی ارس؛ جغرافیای فرهنگی، پیوند تاریخی ایران و قفقاز

بایگانی‌های فرهنگ - صفحه 18 از 29 - آذرپژوه
دفاع از زبان و ادب پارسی با لهجه ی ارجمند آذری 28 نوامبر 2023
گزارش کامل از نشست رونمایی و معرفی تصحیح جدید کتاب دیوان قطران تبریزی در بنیاد ایران شناسی استان آذربایجان شرقی:

دفاع از زبان و ادب پارسی با لهجه ی ارجمند آذری

گروه گزارش: «چهارصدوشصت‌وپنج عنوان کتاب توسط سازمان مکتوب به چاپ رسیده که یکی از آن‌ها تصحیح دیوانِ قطران تبریزی توسط دکتر عابدی است» و ضمنِ اظهار تأسف از این‌که «افتخارِ شاگردیِ حضرت استاد» را نداشته‌اند، عنوان داشتند که اندیشه‌ی استاد را از طریق آثار ایشان می‌شناسند و «شاگردِ شاگردانِ استاد» هستند.

ریاضی‌دانی که به شعر و ادب علاقه داشت 27 نوامبر 2023
نگاهی اجمالی بر زندگی و آثار پروفسور هشترودی؛

ریاضی‌دانی که به شعر و ادب علاقه داشت

پروفسور محسن هشترودی، با اینکه متخصص در ریاضیات و غرق در آن بود، ولی از ابتدای جوانی علاقه به شعر و ادبیات فارسی داشت و گهگاهی نیز شعر می‌سرود و به نقد شعر نیز می‌پرداخت و از تأثیر علوم در ادبیات و هنر نیز سخن می‌گفت.

تاملی بر کتاب؛ «اسطوره‌ی گرگ‌ها» 26 نوامبر 2023

تاملی بر کتاب؛ «اسطوره‌ی گرگ‌ها»

گروه فرهنگ و ادب: کتاب اسطوره گرگ‌ها،مقایسه تطبیقی اسطوره های ترکان ایران با اسطوره های ایران، چین و یونان باستان مدعی است که تلاش کرده است اسطوره گرگ را در فرهنگ ترکی بررسی کرده و سپس با اساطیر ایرانی، چینی و یونانی تطبیق داده و به نتیجه ای برسد.

نگاهی به زندگی و آثار استاد «رسام ارژنگی» تبریزی 25 نوامبر 2023
بزرگ هنرمندِ نگارگر ایرانی را بهتر بشناسیم؛

نگاهی به زندگی و آثار استاد «رسام ارژنگی» تبریزی

گروه فرهنگ و ادب: عباس رسام ارژنگی، در سال ۱۲۷۱ خورشیدی در تبریز دیده به گیتی گشود. وی از دوران کودکی با هنر و رنگ و نقش‌های شاد روبرو بود و احساسات کودکانه اش را با مداد و گچ  و رنگ، بر دیوارها و کاغذهای به دور افتاده نقش می زد. در نوجوانی، پس از گذراندن […]

«آذری نوین»، زبان راستین دیار آذربایگان 20 نوامبر 2023

«آذری نوین»، زبان راستین دیار آذربایگان

برخی مردم آذربایجان تحت تاثیر القائات و جعلیات جریان قومی، به اشتباه بزرگی دست زده و خود را ترک می‌دانند؛ امری که از اساس غیر علمی و غلط است! گفتنی است که در زبان آذری کنونی ما هزار هزار واژه وجود دارد که به اشتباه ترکی پنداشته می‌شوند که خود ترکان آنان را از ایرانیان فرا گرفته‌اند. آذری ها زبان شان ترکی آذربایجانی نیست، درستش زبان «آذری نوین» است.

«عبدالقادر مراغی» و زبان رایج در آذربایجان 18 نوامبر 2023
جستجوی زبان پیشین مردم آذربایجان از میان نوشته‌های قدیمی؛

«عبدالقادر مراغی» و زبان رایج در آذربایجان

عبدالقادر مراغی در کتاب «جامع الالحان»، ۳۲ بیت شعر به گویش های محلی ایران نقل کرده است: شش بیت همدانی، چهار بیت مازندرانی، هشت بیت کججانی (تبریزی)، چهار بیت رازی، سه بیت قزوینی و هفت بیت به زبان تبریزی. این کتاب منبع خوب و متقنی برای شناخت زبان رایج در آذربایجان است!

زبان مردم آذربایجان در روزگار قطران تبریزی 16 نوامبر 2023
پاسخ به یک پرسش بنیادین درباره زبان پیشین آذربایجان؛

زبان مردم آذربایجان در روزگار قطران تبریزی

گروه فرهنگ و ادب: یکی از مسائل مهم در حوزه فرهنگ و تاریخ آذربایجان، مبحث زبان پیشین این منطقه است. برای اثبات این مطلب که زبان پیشین آذربایجان قبل از رسمی شدن ترکی آذربایجانی، شاخه‌ای از زبان‌های ایرانی بوده است، دلایل و مدارک معتبر علمی بسیاری وجود دارد. در مقابل اما برای اثبات این فرضیه […]

یادکردی از فارسی سرایان فراموش شده در قفقاز 07 نوامبر 2023
آذرپژوه بررسی می‌کند:

یادکردی از فارسی سرایان فراموش شده در قفقاز

گروه فرهنگ و ادب: گروه منطقه‌ای که امروزه قفقاز نامیده می‌شود در سده‌های پیشین برای مردم ایران و منطقه با این نام شناخته نمی‌شد، در عوض هر یک از مناطق آن به نام های محلی که بسیاری هنوز نیز تداوم دارند، شناخته می‌شدند.

جایگاه والای دادگری در اندیشه‌ی حکیم فردوسی 31 اکتبر 2023

جایگاه والای دادگری در اندیشه‌ی حکیم فردوسی

گروه فرهنگ و ادب: «سخن» در شاهنامه معنی‌های متفاوتی دارد. از آن جمله اندیشه، کردار، کلام، داد و دانایی، داد و دهش و... است و برای هرکدام از معنی‌ها شاهدمثال‌های روشنی وجود دارد.

«دیل لری تاتی، ولی شیرین زبان دیر اوشتوبون» 22 اکتبر 2023
بررسی زبان پیشین مردم آذربایجان از میان اشعار حکیم نباتی، در گروه فرهنگ و ادب آذرپژوه:

«دیل لری تاتی، ولی شیرین زبان دیر اوشتوبون»

گروه فرهنگ و ادب: «سید ابوالقاسم نباتی» یكی از بزرگ ترین شاعران و عارفان سرشناس تاریخ ادبیات ایران زمین در خطه آذربایجان، به سال 1191 هجری در یکی از روستاهای زیبای منطقه ارسباران به نام اشتبین دیده به جهان گشود.

مقالات سردبیرآرشیو
تـغییرِ نام، تـغییرِ هـویت
نویسنده : سردبیر از محمد، علی، داریوش و فریدون تا قوبلای و آکای و هونتای!؟

مردم آذربایجان به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از ایران و اسلام، از گنجینه مشترکی از اسامی و نام‌ های ایرانی و اسلامی بهره برده‌اند. اما این روزها در برخی محافل و مناطق، شاهد ظهور نام‌هایی هستیم که نه تنها در تاریخ این مرز و بوم، بلکه در خود جمهوری آذربایجان نیز فاقد سابقه‌ی رایج هستند؛ اسامی نظیر «قوبلای»، «قونتای»، «آیهان»، «اُکتای» و....