«ایـران» تنها پشتیبان «نـخجوان» در روزهـای سـخت! 08 نوامبر 2026

«ایـران» تنها پشتیبان «نـخجوان» در روزهـای سـخت!

پس از فروپاشی شوروی، نخجوان با تهدید فروپاشی اجتماعی روبه‌رو شد. در آن سال‌های تاریک، زمانی که زنجیره‌های تأمین در قفقاز گسسته شده بود، ایران گذرگاه جلفا را به سمت نخجوان گشود و ورود کامیون‌های مواد غذایی، دارو و سوخت از خاک ایران، از یک فاجعه انسانی جلوگیری کرد.

سیاحت‌نامه‌ی «اولیا چلبی» درباره‌ی زبان و فرهنگ در شهرهای ماکو، قره‌باغ و نخجوان 26 اکتبر 2026

با تاکید بر نوشته‌های جهانگرد عثمانی بررسی می‌شود: سیاحت‌نامه‌ی «اولیا چلبی» درباره‌ی زبان و فرهنگ در شهرهای ماکو، قره‌باغ و نخجوان

تاملی بر کتاب؛ «از گلستان تا ترکمانچای» 25 اکتبر 2026

بازخوانی نفوذ استعماری و توان نظامی ایران از منظر ژنرال الکسی یرمولوف تاملی بر کتاب؛ «از گلستان تا ترکمانچای»

جغرافیای فرهنگی، پیوند تاریخی ایران و قفقاز 24 اکتبر 2026

بررسی آیین‌ها و رسوم باستانی و تاریخی ایرانی در آن سوی ارس؛ جغرافیای فرهنگی، پیوند تاریخی ایران و قفقاز

بایگانی‌های تاریخ - صفحه 12 از 13 - آذرپژوه
تاملی بر تغییر نام منطقه «اران و شروان» به «جمهوری آذربایجان» 06 اکتبر 2021
آران یا جمهوری آذربایجان؟

تاملی بر تغییر نام منطقه «اران و شروان» به «جمهوری آذربایجان»

گروه سیاست: تا قبل از سال ۱۹۱۸ نام بخش بزرگی از مناطق شمالی رود ارس در قفقاز جنوبی در کتب تاریخی و نقشه‌های جغرافیایی، اران یا شروان نامیده می‌شد. اما در ۲۸ می آن سال و به رغم اعتراض گسترده‌ی پژوهشگران و اندیشمندان ایرانی، نام آذربایجان توسط محمدامین رسول‌زاده برای نامیدن سرزمین‌های شمال رود ارس اعلام شد!

حـــمـاسـه‌ی گـــنـجـه 02 اکتبر 2021
نگاهی بر مبارزات و کشته شدن جواد خان گنجه‌ای، حاکم ایرانی در برابر روس‌ها:

حـــمـاسـه‌ی گـــنـجـه

گروه تاریخ: تصرف شهر گنجه و شهادت جوادخان زیاداغلی قاجار ـ آخرین مرزبان ایرانی گنجه ـ یک تراژدی در تاریخ ایران بوده و آغازگر سلسله جنگ‌های ویرانگر روسیه علیه ایران بود که به تجزیه‌ی 17 شهر قفقاز از میهن منجر شد. در این میان مقاومت دلیرانه جوادخان در مقابل دشمن، سرآغاز مجاهدت‌های سپاهیان ایران به فرماندهی عباس‌میرزا ولیعهد بود که ۱۲ سال به طول انجامید.

نام واقعی «جمهوری آذربایجان» به روایت جهانگردان و جغرافی دانان قدیم 26 سپتامبر 2021

نام واقعی «جمهوری آذربایجان» به روایت جهانگردان و جغرافی دانان قدیم

گروه تاریخ: از نوشته بسیاری از مورخان و جغرافی نگاران قدیمی، مانند پلینیوس، استرابون، موسی خورنی، آنانیا شراکاتسی، موسی کاگان کاتواتسی و… چنین می‌توان دریافت که آلبانیا سرزمینی جدا از آذربایجان بوده و این سرزمین در قفقاز و در همسایگی آلان، ایبری [گرجستان] و ارمنستان قرار داشته است.

نقدی بر فرضیه‌ی زهتابی درباره‌ی ترک بودن قوم ماد! 25 سپتامبر 2021

نقدی بر فرضیه‌ی زهتابی درباره‌ی ترک بودن قوم ماد!

گروه تاریخ: در این که مردم آذربایجان را باید بازماندگان قوم ماد دانست، بیشتر منابع تاریخی بر آن تاکید دارند. ده‌ها دلیل ساده و علمی مربوط به قرون گذشته نشان می‌دهد که مردم شمال غرب ایران به مادهای باستان پیوسته‌اند و همه پژوهشگران این را مسلّم می‌دانند.

20 سپتامبر 2021

تاریخ مختصر و وجه تسمیه آذربایجان

گروه تاریخ: منطقه آذربایجان بخشی از سرزمین ماد بزرگ بود. این سرزمین از زمان یورش اسکندر مقدونی به نام آتورپاتگان معروف شده است. البته نام این منطقه در کتاب بن دهش (خلاصه اوستا) ایـران ویچ ذکر گردیده است.

مردم آذربایجان تا سال‌ها ضربات سهمگینی بر ترکان عثمانی وارد آوردند 18 سپتامبر 2021
در گفتگو با یک استاد تاریخ، زمینه‌های شکل‌گیری جنگ میان عثمانی‌ها و ایرانی‌ها بررسی شد:

مردم آذربایجان تا سال‌ها ضربات سهمگینی بر ترکان عثمانی وارد آوردند

گروه تاریخ: عثمانی‌ ها از همان آغاز تشکیل دولت صفوی در ایران، بنای مخالفت با این حکومت نوپا را گذارده و بنای ارتباطات دو دولت از همان ابتدا بر مبنای جنگ و خونریزی پایه‌گذاری شد. به طوری که مورخان، یکی از زوایای وحشتناک تاریخ پرفراز و نشیب ایران را جنگ و خونریزی میان عثمانی‌ها و صفوی‌ها، به ویژه حملات وحشیانه ترکان عثمانی به ایران و آذربایجان و قتل عام‌های آنها می‌دانند!

شهریار و غائله ی آذربایجان (فرقه دموکرات آذربایجان) 24 ژانویه 2021

شهریار و غائله ی آذربایجان (فرقه دموکرات آذربایجان)

فرقه دموکرات آذربایجان که دو شاخصه مهم کمونیسم وابسته به شوروی و قومیت‌گرایی آذری را نمایندگی می‌کرد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌، بازخوردهای فراوانی در حوزه ادبیات نیز داشت.

داستان مقاومت ۴۸ ساعته سه سرباز ایرانی در مقابل ارتش شوروی 24 ژانویه 2021

داستان مقاومت ۴۸ ساعته سه سرباز ایرانی در مقابل ارتش شوروی

اگر گذارتان به شهر مرزی جلفا افتاد، بروید به پل “کشته شدگان شهریور ۱۳۲۰”. شهریور ۱۳۲۰ زمانی است که متفقین تصمیم به اشغال ایران می‌گیرند!

روزی که عثمانیان مردم تبریز را به جرم «خلق باطل» بودن سوزاندند! 24 ژانویه 2021

روزی که عثمانیان مردم تبریز را به جرم «خلق باطل» بودن سوزاندند!

ترکان عثمانی به تلافی کشته شدن سربازانشان در جنگ چالدران، همراه با سلطان سلیم، شهر تبریز را که در آن زمان «عروس شرق» نامیده می‌شد به تصرف درآورده و به ویرانه‌ای تبدیل کردند.

گزارشی کوتاه از سفر ابن‌بطوطه به تبریز 24 ژانویه 2021

گزارشی کوتاه از سفر ابن‌بطوطه به تبریز

ابن بطوطه از اهالی طنجه مراکش و از بزرگ‌ترین و نامدارترین جهانگردان اسلام است. ابن‌بطوطه چون پای در سفر نهاد بیست و یک سال داشت و چون به موطن خود بازگشت مردی پنجاه ساله بود.

مقالات سردبیرآرشیو
تـغییرِ نام، تـغییرِ هـویت
نویسنده : سردبیر از محمد، علی، داریوش و فریدون تا قوبلای و آکای و هونتای!؟

مردم آذربایجان به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از ایران و اسلام، از گنجینه مشترکی از اسامی و نام‌ های ایرانی و اسلامی بهره برده‌اند. اما این روزها در برخی محافل و مناطق، شاهد ظهور نام‌هایی هستیم که نه تنها در تاریخ این مرز و بوم، بلکه در خود جمهوری آذربایجان نیز فاقد سابقه‌ی رایج هستند؛ اسامی نظیر «قوبلای»، «قونتای»، «آیهان»، «اُکتای» و....