روابط میان باکو و آنکارا، سالهاست که بر پایهی شعار «یک ملت، دو دولت»، بنا شده است. اما تنشهای اخیر میان حزب حاکم جمهوری آذربایجان و جریانهای سیاسی حاکم در ترکیه، لایههای پنهانی از یک شکاف عمیق را نمایان کرده است
گروه سیاست: فاش گویی مقام پیشین موساد درباره بی اعتقادی خاندان علی اف به دین اسلام و میزان تسلط سفارت خانههای اسراییل، آمریکا و انگلیس بر دولت باکو، عامل رسوایی بزرگی برای الهام علی اف بوده است.
گروه سیاست: همین چند سال پیش بود که غرب، ترکیه را مهمترین عامل ثبات در خاورمیانه و مدیترانهی شرقی قلمداد میکرد. در آن زمان، رجب طیب اردوغان توانسته بود مناسبات ترکیه و یونان را به مسیر عادی بازگرداند. اردوغان همچنین با تن دادن به غالب خواستههای حقوق بشری غرب، روند مذاکرات برای پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا را تسریع کرده بود. در صحنه سیاست داخلی، وی با گشودن فصلی تازه از مذاکرات با رهبران کرد ترکیه، نشان داده بود که در زمینه مناسبات قومی نیز آماده پذیرفتن تجربیات تازهای است. اما بعد از گذشت 13 سال سیاست خارجی اردوغان به حتی یک «دوست نداشتن» منجر شده است!
گروه سیاست: اردوغان در اظهاراتی عجیب پیشبینی کرده بود که «تنش ها میان ایران و آذربایجان به درگیری نکشد چون تعداد زیادی از شهروندان ایران آذریتبار هستند و این مساله میتواند برای دولت ایران دردسر ساز شود.» در تحلیل گفتههای رئیس جمهور ترکیه، خبرگزاری اسپوتنیک روسیه اما نوشته بود؛ البته خوب همه امیدوار هستند که این تنشها به درگیری نکشد؛ اما نه چون بخشی از شهروندان کشور ایران آذری تبار هستند بلکه چون ایران مانند برخی کشورهای دیگر منطقه به دنبال جنگ افروزی و حمله به دیگران و توسعه طلبی نیست.»
گروه جامعه: بررسی های تاریخی نشان می دهد که هویتیابی کاملا متمایز قومی و به دنبال آن قومگرایی، پدیدهای نوظهور در ایران است و اختلافات زبانی تا اواسط قرن بیستم، عامل سیاسی مرکزگریزی برای این گروهها نبوده است. حضور آذریها، بختیاریها و گیلانیها در انقلاب مشروطیت نمونه بارزی از این تلاش جمعی برای هدفی مشترک است که هویت سیاسی ـ فرهنگی مشروطه و مشروطهخواهی را شکل بخشید.
گروه سیاست: حوادث اخیر قویا حاکی از آن است که دستکم در حال حاضر، الهام علی اف مایل به کاهش تنش ها با تهران نیست. موفقیت نظامی باکو در برابر ارمنستان به وضوح او را ترغیب کرده که آشکارا همسایه قدرتمند جنوبی خود را نیز به چالش بکشد. در این ارتباط الدار ممدف، کارشناس امور آسیای میانه و قفقاز با انتشار یادداشتی استدلال کرده که به رغم تصور علی اف، رویّهایی که دولت او در قبال مناسباتش با ایران پیش گرفته احتمالا نتایجی خلاف انتظار او را به همراه داشته باشد.
گروه بین الملل: بازی تکراری باکو در تشدید سرکوب دینداران جمهوری آذربایجان و همزمان انجام حرکتهای نمایشی سیاسی در ارتباط با ایران در هفته گذشته نیز بار دیگر تکرار شد. این بار این رفتار باکو با آزادی دو راننده ایرانی گروگان گرفته شده در جمهوری آذربایجان و نیز گفتگوی تلفنی وزرای خارجه دو کشور همزمان شد.
گروه سیاست: 30 سال بعد از استقلال جمهوری آذربایجان و نقش مهم ایران در حمایت سیاسی و اقتصادی از این کشور، شاهد اوجگیری تنشها میان تهران و باکو هستیم. آغاز این وضعیت متشنج را باید نتیجهی تلاش برای برهم زدن وضعیت ژئوپلتیکی منطقه و بیشتر از آن حضور اسرائیل در قفقاز دانست.
گروه سیاست: کارشناسان سیاسی معتقد هستند که ارتباطات رژیم باکو با رژیم صهیونیستی به قدری عمیق شده است که میتوان آن را به کوه یخی تشبیه کرد که بیشتر آن از دیدگان عموم پنهان است. اسرائیل توافقنامههایی با باکو دارد و طی این قراردادها یکسری هواپیماها و پهپادهای نظامی در پایگاههای آذربایجان مستقر کرده است که در صورت لزوم علیه ایران از آنها استفاده بکند.
گروه سیاست: الهام علی اف بعد از جنگ دوم قراباغ بارها اعلام نمود که مناقشهی قراباغ حل و تمامیت ارضی آذربایجان تامین شده است و هیچ گونه امتیازی و حتی خودمختاری منطقهای اعطا نخواهد شد! اما حقیقت ماجرا چیست و افکار عمومی داخل و خارج جمهوری آذربایجان چندین سوال اساسی را از الهام علیاف دارند!
گروه سیاست: سناریوسازی و دروغ پردازی های متنوع رسانههای باکو برای بدبین کردن مردم مسلمان جمهوری آذربایجان به ایران، در سایه تداوم سکوت و انفعال مقامات و ارگانهای مسئول ایرانی در زمینه اطلاعرسانی درست و به موقع یا تکذیب به موقع دروغهای طرف باکویی ادامه دارد.
Saturday, 14 November , 2026