این مقاله بر اساس مشاهدات جهانگرد عثمانی، اولیا چلبی، در سفرهای خود به ایران در دوران صفویه (قرن یازدهم هجری قمری) به بررسی تنوع زبانی و زبان‌ های رایج در منطقه آذربایجان می‌پردازد.

گروه فرهنگ و ادب/ محمدجعفر محمدزاده: درباره اصل پانزدهم قانون اساسی بسیار گفت‌وگو و گاهی مناقشه هم می‌شود. برخی به خاطر تضمین آزادی‌های «زبان‌های قومی و محلی» در این اصل، احتمال خدشه در انسجام ملی را مطرح می‌کنند و برخی دیگر این اصل را با تحریف به «آزادی تدریس زبان‌های مادری» یا «آزادی تدریس به […]

گروه گزارش: زبان آیینه‌ای از فرهنگ، آداب و رسوم و اعتقادات مردم است و از بین رفتن آن، می‌تواند خاطره زندگی نسل‌های بسیاری را از بین ببرد. به همین دلیل است که در طول تاریخ، استعمارگران تلاش کردند زبان اصیل هر منطقه و قوم را از آنان بگیرند تا هویتی مطلوب خود برایشان بسازند و […]

در آن دوران هنوز شرق مسلمان تحت حاکمیت دو امپراتوری بزرگ عثمانی و صفوی بود و هنوز قفقاز از ایران جدا نشده بود.

گروه فرهنگ و ادب: وجود لغت ترکی در زبان فارسی به ویژه در اشعار فارسی شاعران آذربایجانی و همچنین وجود لغات بی‌شمار فارسی در زبان ترکی هرگز نشان‌گر ترکی بودن زبان پیشین آذربایجان نیست و یا برعکس نشان‌گر فارس‌زبان بودن ترکان هم نیست.

گروه فرهنگ و ادب: اکثر دانشمندان معتقدند که زبان باستانی آذربایجان بازمانده و متحول شده‌ی زبان مادی است که مورخین و جغرافی نویسان اسلامی و عرب آن‌ را فارسی (ایرانی)، فهلوی و آذری خوانده‌اند. با این وجود، برخی افراد منابع تاریخی را نادیده می‌گیرند و در اندیشه‌ی تلبیس حقیقت‌اند.

گروه گفتگو: یکی از مسائل چالش برانگیز فرهنگی در ایران به ویژه در سالهای اخیر، مبحث زبان مادری و نحوه آموزش آن در مناطق مختلف کشور هست. در اصل ۱۵ قانون اساسي تأکيد شده است که؛ «زبان و خط رسمي در ايران خط و زبان فارسي است، اما استفاده از زبان‌هاي محلي و قومي در […]

گروه فرهنگ و ادب: «آرتور کریستن سن دانمارکی در کتاب؛  Contridution a la dialectologie iranienne  متذکر گردیده که راجع به لهجۀ آرین در آذربایجان هنوز مطالعاتی به عمل نیامده و ضروری است که تحقیقاتی در این مورد به عمل آید. در اثر این تذکر سال قبل عازم تبریز گردیدم. این جانب مصمم شدم که آن‌چه […]

گروه فرهنگ و ادب: شاه تهماسب در کتیبه‌ای به زبان فارسی دستورات خود را به حاکم وقت اردبیل نوشته است. یک دستور سلطنتی برای عموم مردم و در یک مکان عمومی که برای صفویان مقدس بوده است، نشان می‌دهد که مردم اردبیل دستکم تا زمان شاه تهماسب به زبان فارسی تسلط داشته و بدین زبان مکالمه می‌کردند.

پیوندهای فرهنگی آذربایجان (جنوب ارس) و اران و شروان (شمال ارس) با ایران چنان ژرف، دامنه‌دار و ناگسستنی است که حتا شمردن آنها، زمانی فراخ می‌خواهد ولی یکی از ساده‌ترین و شیرین‌ترین این پیوندها، نام‌های دیرین کوه‌ها، رودها، شهرها و آبادی‌هاست.