بررسی دیدگاه شمس تبریزی درباره‌ی زبان فارسی روشن می‌سازد که برای شمس، زبان تنها ابزار ارتباط نبوده، بلکه حامل سنت، معنا و امکان بیان عمیق تجربیات روحانی بوده است.

سخن گفتن از «ملیت» و مذموم تر از آن نژاد، برای عارف و شاعری چون مولانا که خود را از قید مکان و زمان رها کرده و می‌گوید؛ «چه تدبیر ای مسلمانان که من خود را نمی‌دانم / نه ترسا نه یهودم من، نه گبرم نه مسلمانم»، در نگاه نخست شاید متناقض به نظر برسد

میراث عظیم مولانا فراتر از مرزهای جغرافیایی و فرهنگی رفته و به مثابه پلی میان شرق و غرب عمل می‌کند. با این حال، هویت او همواره موضوع مناقشات سیاسی، فرهنگی و حتی ژئوپلیتیک بوده است

قلمرو روم (آناتولی – ترکیه امروزی)، که تحت سلطه سلجوقیان روم قرار داشت، به مثابه یک «پناهگاه استراتژیک» و «گستره جغرافیایی امن» برای بقای میراث فرهنگی ایران از جمله زبان فارسی عمل کرد.

مولانا در قرن هفتم هجری قمری، با اندیشه‌ها و اشعار شورانگیز خود، نه تنها زبان فارسی را به اوج رساند، بلکه دریچه‌ای نو به سوی عرفان و عشق الهی گشود. این مقاله، سفری است به دنیای شگفت‌انگیز مولانا، از کیمیای شمس که روح او را دگرگون ساخت

شمس تبریزی فراتر از آنکه تنها مرشد و راهنمای مولانا جلال‌الدین محمد بلخی باشد، نمادی از ایستادگی در برابر سطحی‌نگری، مدافع سرسخت زبان فارسی و پاسداری بی‌بدیل از هویت فرهنگی ایران بود

شمس تبریزی در تاریخ اندیشه‌ و ادبیات ایران به‌عنوان فردی که نسبت به زبان و فرهنگ فارسی نگرشی آگاهانه و متعهد داشت، نقش کم نظیری داشت. بررسی دیدگاه او درباره‌ی زبان فارسی روشن می‌سازد که برای شمس، زبان حامل سنت، معنا و امکان بیان عمیق تجربیات روحانی بود.