با خروج روسیه از صحنه‌ی جنگ جهانی، نیروهای این کشور در شمال ایران و قفقاز دچار فروپاشی شد و در این شرایط، مردمان قفقاز ـ شامل گرجی‌ها، ارامنه و مسلمانان ـ که دیگر سلطه‌ی روس را بر فراز سر خود نمی‌دیدند، برای اعلام جدایی از امپراتوری روسیه، اقدام به تشکیل فدراسیونی مشترک کردند.

گروه سیاست: واقعیت امر آن است که تا به اصل و ریشۀ این دشمنی توجه نشود و برای رفع آن اقدامی صورت نگیرد، بر اساس دیدگاهی که ایران را «غاصب نیمۀ جنوبی آذربایجان» می داند، ایران هر کاری بکند بازهم مقصر است.

گروه سیاسی: «اران» یکی از نام‌های باستانی این سرزمین است که از دوره‌ی ساسانیان رواج یافته بود. مورخان و جغرافی‌دانان مختلف در نوشته‌های خود از «اران» به عنوان نامی برای این منطقه یاد کرده‌اند.

گروه فرهنگ و ادب: نظامی گنجوی (سده ششم) از بزرگترین شاعران پارسی‌گوی جهان است. او خداوندگار حماسه‌های عاشقانه فارسی است و بیشترین تاثیر را در صورت و معنی از حکیم توس، فردوسی بزرگ، پذیرفته است. نظامی، زاده‌ی گنجه و سپرده شده در خاکِ همانجاست.

گروه سیاسی: حزب مساوات که عنوان اصلی آن «حزب دموکراتیک اسلامی مساوات» بود، به سال ۱۹۱۱ میلادی در شهر باکو تأسیس یافت. حزب مذکور در ماه ژوئن ۱۹۱۸ استقلال بخشی از قفقاز را زیر عنوان «جمهوری مستقل آذربایجان» اعلام کرد. حال آن که نام این سرزمین هیچگاه آذربایجان نبود.

گروه تاریخ: از نوشته بسیاری از مورخان و جغرافی نگاران قدیمی، مانند پلینیوس، استرابون، موسی خورنی، آنانیا شراکاتسی، موسی کاگان کاتواتسی و… چنین می‌توان دریافت که آلبانیا سرزمینی جدا از آذربایجان بوده و این سرزمین در قفقاز و در همسایگی آلان، ایبری [گرجستان] و ارمنستان قرار داشته است.