پرسشی که همواره درباره‌ی هویت و زبان مردم آذربایجان پرسیده می‌شود این است که؛ ترک‌های سلجوقی و پیش از آنها ترکان غزنوی و البته مغولان چند صد سال بر فلات ایران حکومت کردند اما در این میان چرا فقط زبان آذربایجان به ترکی دگرگون شد؟!

در ایرانِ ما نقشِ سترگ پیوند را قرن‌هاست که «زبانِ فارسی» بر عهده گرفته است؛ زبانی که از دلِ تاریخ برآمده و امروز، فراتر از مرزهای جغرافیاییِ یک استان یا منطقه، به میراثِ مشترکِ همه‌ی ایرانیان بدل شده است.

محمدحسین شهریار تبریزی، از جمله گنجینه‌های بی‌بدیل ایران در منطقه‌ی آذربایجان است که شعرش نه تنها جلوه‌گاه عواطف انسانی، که میعادگاه عشق به ایران و وحدت اقوام آن است.

قُمری از بزرگترين تجار دربند بود. او از سی سالگی به روضه خوانی و مقتل‌نويسی پرداخت و کتاب کنز المصائب را به نظم در آورد. قُمری اشعار ديگری هم داشت که آن اشعار را به کنز المصائب افزوده و اين اثر را ديوان کامل قمری نامید که دربردارنده اشعار ترکی و فارسی او هست

در طول سده‌های متمادی، ایران آزمون‌های سختی را از سر گذرانده؛ از یورش‌های مغول و تاتار تا تهاجمات روسیه و عثمانی. اما هرگاه آحاد مردم به همدلی و همبستگی رسیده‌اند، دشمن نتوانسته است از گردنه‌های سخت عبور کند

در موج ناسیونالیسمی که بعد از فروپاشی عثمانی تفکر غالب جهان شده بود، فرهنگِ غالبِ دولتمردان عثمانی با کمک و حمایت یهودیان اروپایی (آرمنیوس وامبری، لئون کوهن و...) مجال بروز یافت و در همین بستر بود که «هویت ترک» و کشوری به نام ترکیه پا به عرصه‌ی حیات گذاشت.

شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی بیش از آنکه صرفاً یک اثر فاخر ادبی باشد، شیرازه اصلی هویت ملی، سندِ یکپارچگی سرزمینی و ضامن تداوم تاریخی و فرهنگی ایرانیان است.

هویت ملی ایرانی، شالوده‌ای بس کهن دارد. این شالوده، نه از یک واقعه، انقلاب یا قرارداد تاریخی، که از تجربه‌ی چند هزارساله‌ی هم‌زیستی، تمدن‌سازی و تعامل اقوام و فرهنگ‌های گوناگون برخاسته است.

در میان همه شهرها و جریان‌های موثر در نهضت مشروطه، نام تبریز همچون ستاره‌ای درخشان می‌درخشد؛ شهری که نه‌فقط به مشروطه وفادار ماند، بلکه در بحرانی‌ترین لحظات، قامت ایستاده‌اش را سپری برای آرمان‌های ملت ساخت.

تلاشِ برخی برایِ تبدیلِ «حقوق شهروندی» به «مطالباتِ قومی»، ورود به عرصه‌ای است که نه تنها منافعِ ملی را تأمین نمی‌کند، بلکه کیان و یکپارچگیِ سرزمینیِ نظامِ جمهوریِ اسلامی را در معرضِ مخاطراتی جدی قرار می‌دهد.