گروه سیاسی: همزمان با حملات رژیم صهیونی با حمایت آمریکا و غرب به ایران، گزارش های محلی از مردم منطقه‌ی آذربایجان نشان می‌داد که برخی جنگنده‌ها و پهپادهای اسرائیلی از مرزهای شمالی ایران به خصوص از سمت جمهوری آذربایجان به سمت ایران آمده و بمباران می‌کردند. اما نهادهای رسمی باکو از جمله الهام علیف چندین بار این مسئله را رد کرده و مدعی شدند که باکو حسن همجواری و همسایگی با ایران را رعایت می‌کند. اینک “اندیشکده‌ آمریکایی” در این ارتباط و نیز مبحث دالان زنگزور نوشته است:

«…همان‌طور که اسرائیل در جریان جنگ بی‌رحمانه‌ سال ۲۰۲۰ میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان، به باکو کمک‌های قابل‌توجهی ارائه داد، دولت باکو نیز متقابلاً در آغاز جنگ ۱۲ روزه‌ی اسرائیل و ایران، به اسرائیلی‌ها اجازه داد تا بخش عمده‌ای از حملات پهپادی خود علیه سامانه‌های دفاع موشکی و پدافند هوایی ایران را از خاک جمهوری آذربایجان انجام دهند. در واقع، اسرائیل همچنان از خاک آذربایجان برای اجرای عملیات‌های پهپادی و جاسوسی علیه جمهوری اسلامی ایران استفاده می‌کند.

در بطن این منازعه، در حقیقت، نبردی بر سر کنترل جغرافیایی نهفته است. دالان زنگزور که از قلمرو ارمنستان عبور می‌کند، قرار است منطقه نخجوان را از طریق خطوط آهن و جاده‌های تازه‌ساز، به خاک اصلی جمهوری آذربایجان متصل کند. این مسیر، حلقه‌ای زمینی و حیاتی میان اقیانوس اطلس و اقیانوس آرام به‌شمار می‌رود. اگر آذربایجان موفق شود این منطقه را به‌طور کامل تحت کنترل خود درآورد، عملاً به آمریکا و اسرائیل خدمت خواهد کرد و این مسئله می‌تواند موقعیت روسیه و ایران را در منطقه تضعیف نماید.

در واقع، ایجاد یک دالان امن و پایدار در زنگزور برای تجارت میان‌قاره‌ای می‌تواند مسیر ترانزیتی اصلی روسیه را کاملاً مسدود ساخته و ایران را در امتداد مرزهای شمالی‌اش، در برابر نفوذ فزاینده و خزنده‌ ترکیه، در وضعیت محاصره‌ ژئوپولیتیکی قرار دهد. شکل‌گیری چنین دالانی که زمین را به دو اقیانوس متصل کند، روسیه را از بازی حذف کرده و عملاً حیات استراتژیک ایران را در شمال به خطر خواهد انداخت.

در صورت توسعه‌ کامل این دالان توسط جمهوری آذربایجان، باکو قادر خواهد بود خط لوله‌ای مستقیم برای انتقال گاز طبیعی از میادین خود به مشتریان ترکیه احداث کند. تاکنون آذربایجان برای انتقال گاز خود به ترکیه، ناچار به پرداخت حق ترانزیت به ایران بود. اما اگر رهبری باکو موفق به ساخت این خط لوله‌ مستقیم از طریق دالان زنگزور شود، ایران از این چرخه به‌طور کامل حذف خواهد شد و در شرایطی که تحت فشار تحریم‌های غرب قرار دارد، از یک منبع مهم و استراتژیک درآمدی نیز محروم می‌شود.

اگر این سناریو تحقق یابد، جمهوری آذربایجان می‌تواند به یک قدرت انرژی تبدیل شود؛ قدرتی که در دوره‌ بی‌ثباتی شدید ژئوپولیتیکی، کنترل صادرات نفت و گاز به اروپا را در دست خواهد گرفت.

دقیقاً در همین بستر است که باید مذاکرات انجام‌شده در ابوظبی را درک کرد. هرچند این مذاکرات در ظاهر «تلاشی برای رفع تنش‌های تاریخی و هویتی» معرفی می‌شود، اما در واقع بخشی از بازی قدرت‌های بزرگ برای سلطه‌ی ژئوپلیتیکی بر اعماق قاره‌ی اوراسیا است؛ مناطقی که به‌طور سنتی در حوزه‌ نفوذ روسیه، ایران و چین محسوب می‌شوند.