اخبار ویژه
  • بررسی انتقاد از «مرکزیت فارس» در منظومه‌ی ملی ایران 28 اکتبر 2026

    ایـران و افـسانه‌ی سـلطه‌ی قـومی! بررسی انتقاد از «مرکزیت فارس» در منظومه‌ی ملی ایران

    ایده‌ی «سلطه‌ی فارس‌ها» بر سایر اقوام ایرانی و «فاشیسم فارس‌محور» که اغلب در محافل قوم‌گرا و با حمایت بازیگران بیرونی بازتولید می‌شود، سعی در تجزیه‌ی هویت تاریخی ملت ایران به اجزای قومی مجزا و غالباً متخاصم دارد. هدف این مقاله تحلیل این گفتمان از منظر تاریخی، جامعه‌شناختی و ژئوپلیتیکی است

  • بررسی زندگی و آثار شیخ شهاب‌الدین اهری 27 اکتبر 2026

    اسطوره‌ی سکوت و تجلی زبان فارسی در عرفان آذربایجان بررسی زندگی و آثار شیخ شهاب‌الدین اهری

    نقطه‌ی کانونی تحلیل زندگی شهاب‌الدین اهری، ادبیات اوست؛ زبانی که برای انتقال حقایق مطلق انتخاب کرده است. در قرن هفتم، زبان فارسی به اوج پختگی خود رسیده بود و شاعران بزرگی چون مولانا، سعدی و پس از آن حافظ، از این زبان برای خلق شاهکارهایی بهره بردند.

  • سیاحت‌نامه‌ی «اولیا چلبی» درباره‌ی زبان و فرهنگ در شهرهای ماکو، قره‌باغ و نخجوان 26 اکتبر 2026

    با تاکید بر نوشته‌های جهانگرد عثمانی بررسی می‌شود: سیاحت‌نامه‌ی «اولیا چلبی» درباره‌ی زبان و فرهنگ در شهرهای ماکو، قره‌باغ و نخجوان

    اولیا چلبی از تبریز، اردبیل و ارومیه تا نخجوان، ایروان، تفلیس و باکو را از نظر گذراند؛ سرزمین‌هایی که در آن دوران، هنوز بخشی از قلمروِ گسترده‌ی ایران بودند و قفقاز، پیش از آنکه به شکلی قطعی از ایران جدا شود، در پیوند با مرکز قدرت ایران قرار داشت.

هنر و ادبیاتآرشیو
سیاحت‌نامه‌ی «اولیا چلبی» درباره‌ی زبان و فرهنگ در شهرهای ماکو، قره‌باغ و نخجوان 26 اکتبر 2026

با تاکید بر نوشته‌های جهانگرد عثمانی بررسی می‌شود: سیاحت‌نامه‌ی «اولیا چلبی» درباره‌ی زبان و فرهنگ در شهرهای ماکو، قره‌باغ و نخجوان

ضرورت احیای نقاشی مکتب کمال در تبریز 30 سپتامبر 2026

آذرپژوه بررسی می‌کند: ضرورت احیای نقاشی مکتب کمال در تبریز

مرزبندی میان زبان ملی و زبان‌های محلی 23 سپتامبر 2026

آذرپژوه بررسی می‌کند: مرزبندی میان زبان ملی و زبان‌های محلی

آخرین مطالب
«شیخ محمد خیابانی» و دیدگاه او نسبت به دولت عثمانی 29 سپتامبر 2026
آذرپژوه بررسی می‌کند:

«شیخ محمد خیابانی» و دیدگاه او نسبت به دولت عثمانی

شیخ محمد خیابانی به عنوان یک ملی‌گرا و طرفدار اصلاحات اجتماعی و سیاسی، نظرات و دیدگاه‌های خاصی نسبت به دولت‌های استعمارگر از جمله امپراتوری عثمانی و وضعیت آن در زمان خود داشت

«فرهنگ» راهی برای ترمیم «انسجام ملی» 28 سپتامبر 2026
آذرپژوه بررسی می‌کند:

«فرهنگ» راهی برای ترمیم «انسجام ملی»

در فضای بعد از جنگ نهادهای فرهنگی و هنری، بیش از هر زمان دیگر، نقش راهبردی و حیاتی پیدا می‌کنند. این نهادها می‌توانند به مثابه درمانگر جمعی، روح خسته‌ی جامعه را ترمیم کنند، امید را بازآفرینی کنند، و انسجام ملی را تقویت نمایند.

«ارّان» سرزمینی جزیره‌مانند میان «کاسپین» و «ارس» 27 سپتامبر 2026
نگاهی بر جغرافیای تاریخ قفقاز جنوبی؛

«ارّان» سرزمینی جزیره‌مانند میان «کاسپین» و «ارس»

نخستین داده‌های روشمند پیرامون ارّان را در گزارش‌های یونانی و رومی دوران باستان می‌یابیم. استرابن سیمای «آلبانیا» (نام باستانی ارّان) را به‌روشنی ترسیم می‌کند: «آلبانیا سرزمینی است که از جنوب رشته‌کوه‌های قفقاز تا رود کُر و از دریای خزر تا رود آلازان امتداد دارد

واکاوی ساختارهای زبانی در دولت‌های متمرکز و فدرال؛ تحلیل تطبیقی ایران و سوئیس 26 سپتامبر 2026
همزمان با آغاز سال تحصیلی جدید طرح نو بررسی می‌کند:

واکاوی ساختارهای زبانی در دولت‌های متمرکز و فدرال؛ تحلیل تطبیقی ایران و سوئیس

در سال‌های اخیر، با تشدید فعالیت جریان‌های قومی در منطقه، شاهد نوعی رویکرد نوین در ادبیات سیاسی هستیم که تلاش می‌کند با استفاده از مدل‌های غربی، مفاهیمی نظیر «حق زبان مادری» را به شکلی کژمنش‌نظر، علیه انسجام ملی در ایران به کار بگیرد

مرزبندی میان زبان ملی و زبان‌های محلی 23 سپتامبر 2026
آذرپژوه بررسی می‌کند:

مرزبندی میان زبان ملی و زبان‌های محلی

اصل 15 همواره هدف مناقشات سیاسی قرار گرفته است. برخی با سوءبرداشت از این اصل، مدعی‌اند که تضمین آزادی «زبان‌های محلی» می‌تواند به انسجام ملی خدشه وارد کند؛ و گروهی دیگر تلاش می‌کنند معنای این اصل را از «آزادی استفاده از زبان‌های محلی» به «آزادی تدریس به زبان مادری» تغییر دهند

افـزایش تـجارت «بـاکو و تـل‌آویو» 22 سپتامبر 2026
تمرکز دو طرف بر همکاری‌های فناوری و هوش مصنوعی

افـزایش تـجارت «بـاکو و تـل‌آویو»

روابط میان باکو و تل‌آویو از یک همکاری سنتی بر پایه‌ی انرژی و امنیت، به یک شراکت استراتژیک و چندبعدی تغییر ماهیت داده که بیانگر ورود دو کشور به عصر جدیدی از همکاری‌های تکنولوژیک است

سناریوی انتخابات ۲۰۲۸ و نگاهی به آینده‌ی سیاسی «رجب طیب اردوغان» 21 سپتامبر 2026

سناریوی انتخابات ۲۰۲۸ و نگاهی به آینده‌ی سیاسی «رجب طیب اردوغان»

طرح سناریوی برگزاری انتخابات زودهنگام در آوریل ۲۰۲۸ یک ابزار استراتژیک برای بازتعریف قواعد بازی در ترکیه به شمار می‌رود. در این میان، پرسش بنیادین این است که آیا رجب طیب اردوغان می‌تواند با تکیه بر ابزارهای موجود، بار دیگر نامزدی برای ریاست‌جمهوری باشد؟

«سلجوقیان روم» و گسترش شاهنامه خوانی  در فلات آناتولی 20 سپتامبر 2026
آذرپژوه بررسی می‌کند:

«سلجوقیان روم» و گسترش شاهنامه خوانی در فلات آناتولی

همانطور که رواج و گسترش زبان و ادبیات فارسی در هندوستان مرهون حضور غزنویان و غوریان در آن مرز و بوم است ورود زبان فارسی به آناتولی و گسترش ادبیات فارسی در آنجا نیز در پرتو سلطه سلسله سلجوقیان روم بر آن سرزمین صورت گرفت.

آخرین تحولات پروژه‌ی «جاده توسعه» عراق و ترکیه 09 سپتامبر 2026
فرصت‌ برای رقیبان و تهدید برای منافع ملی ایران

آخرین تحولات پروژه‌ی «جاده توسعه» عراق و ترکیه

کلان‌پروژه موسوم به «جاده توسعه» وارد فاز عملیاتی، فنی و امنیتی گردیده و این دگرگونی ساختاری حکایت از آن دارد که آنکارا مصمم است با بازطراحی نقش ترانزیتی عراق، معادلات قدیمی حمل‌ونقل و تجارت بین‌المللی را به نفع محور آمریکا و غرب تغییر دهد.

قائم‌مقام فراهانی؛ صدر اعظمی که ایران‌دوستی‌اش بهای جانش شد 08 سپتامبر 2026

قائم‌مقام فراهانی؛ صدر اعظمی که ایران‌دوستی‌اش بهای جانش شد

قائم‌مقام فراهانی، بی‌شک یکی از برجسته‌ترین و البته مظلوم‌ترین چهره‌هایی است که از ۱۱۵۸ خورشیدی تا ۱۲۱۴ خورشیدی، زندگی پربار و کوتاهش را وقف خدمت به میهن کرد و سرانجام، بهای این عشق را با جان خود پرداخت.

تاریخ آذربایجانآرشیو
سیاحت‌نامه‌ی «اولیا چلبی» درباره‌ی زبان و فرهنگ در شهرهای ماکو، قره‌باغ و نخجوان 26 اکتبر 2026

با تاکید بر نوشته‌های جهانگرد عثمانی بررسی می‌شود: سیاحت‌نامه‌ی «اولیا چلبی» درباره‌ی زبان و فرهنگ در شهرهای ماکو، قره‌باغ و نخجوان

اولیا چلبی از تبریز، اردبیل و ارومیه تا نخجوان، ایروان، تفلیس و باکو را از نظر گذراند؛ سرزمین‌هایی که در آن دوران، هنوز بخشی از قلمروِ گسترده‌ی ایران بودند و قفقاز، پیش از آنکه به شکلی قطعی از ایران جدا شود، در پیوند با مرکز قدرت ایران قرار داشت.

تاملی بر کتاب؛ «از گلستان تا ترکمانچای» 25 اکتبر 2026

بازخوانی نفوذ استعماری و توان نظامی ایران از منظر ژنرال الکسی یرمولوف تاملی بر کتاب؛ «از گلستان تا ترکمانچای»

پژوهشگران ایرانی کوشیده‌اند تا ابعاد فاجعه‌ی از دست دادن قفقاز را واکاوی کنند و نشان دهند که چگونه ضعف ساختاری حکومت، ناتوانی دیپلماسی و عقب‌ماندگی تکنولوژیک به این شکست‌های پی در پی منجر شد. با این حال، مطالعه تاریخ از منظر فاتحان، همواره تصویری متفاوت را به دست می‌دهد. کتاب «از گلستان تا ترکمانچای» دقیقاً همین نقش را ایفا می‌کند.

جغرافیای فرهنگی، پیوند تاریخی ایران و قفقاز 24 اکتبر 2026

بررسی آیین‌ها و رسوم باستانی و تاریخی ایرانی در آن سوی ارس؛ جغرافیای فرهنگی، پیوند تاریخی ایران و قفقاز

قفقاز،همواره یک پهنه فرهنگی و سیاسی با ریشه‌های عمیق ایرانی بوده است. پیشینه این ارتباط به دوران باستان بازمی‌گردد؛ از ادوار پیش از تاریخ و حضور اقوام ایرانی‌تبار، تا تمدن‌های نیرومند ماد و هخامنشی که مرزهای خود را تا این منطقه گسترش دادند

آثار و ابنیه تاریخیآرشیو
جغرافیای فرهنگی، پیوند تاریخی ایران و قفقاز 24 اکتبر 2026

بررسی آیین‌ها و رسوم باستانی و تاریخی ایرانی در آن سوی ارس؛ جغرافیای فرهنگی، پیوند تاریخی ایران و قفقاز

آذربایجان، نگین هنرهای سنتی ایران 25 جولای 2026

صنایع دستی، میراث جاودان ملت‌ها؛ آذربایجان، نگین هنرهای سنتی ایران

مقالات سردبیرآرشیو
بررسی انتقاد از «مرکزیت فارس» در منظومه‌ی ملی ایران
نویسنده : سردبیر ایـران و افـسانه‌ی سـلطه‌ی قـومی!

ایده‌ی «سلطه‌ی فارس‌ها» بر سایر اقوام ایرانی و «فاشیسم فارس‌محور» که اغلب در محافل قوم‌گرا و با حمایت بازیگران بیرونی بازتولید می‌شود، سعی در تجزیه‌ی هویت تاریخی ملت ایران به اجزای قومی مجزا و غالباً متخاصم دارد. هدف این مقاله تحلیل این گفتمان از منظر تاریخی، جامعه‌شناختی و ژئوپلیتیکی است