گروه فرهنگ و ادب/ میر محمد حسینی:بخش دهم: دین و خصوصا مذهب تشیع در اشعار شهریار جایگاه ویژه‌ای دارند و از شعر ترکی «عزا خانه اولوب گوییلر حسینه» تا شعر فارسی همای رحمت، ارادات او به ائمه اطهار(ع) را می رساند. «ابوالفضل علی محمدی» یکی از شاگردان نزدیک استاد شهریار در این خصوص معتقد است: «اعتقادات و اندیشه های دینی استاد شهریار حتی در اغلب غزلیاتش هم مشهود است تا چه رسد به تحمیدیه هایی نظیر دلم جواب بلی می دهد صلای تو را/ صلا بزن که به جان می خرم بلای تورا… و نعت‌هایی نظیر«ستون عرش خدا قائم از قیام محمد(ص)/ ببین که سر به کجا می کشد مقام محمد… و همچنین اشعار آیینی وی. امام حسین ع و قیام عاشورا از دال های مرکزی و اصلی گفتمان تشیع است و شهریار نیز به مانند دیگر شیعیان علاقه زیادی به سیدالشهدا، حضرت ابا عبداله الحسین دارد و اشعار نغزی را در رثای وی و ماجرای شورانگیز کربلا سروده است که برخی از ابیات سروده شهریار ورد زبان ترک زبانان است:

حسینه یئرله ر آغلار گؤیله ر آغلار

بتــول و مـــصطفی پیغمبر آغلار

حسینون نوحه سین دلریش یازاندا

 مـوسلمان سهلدیر که کافر آغلار

کور اولموش گؤزله‌رین قان دوتدو شومرون

کی گؤرسون اؤز الینده خنجر آغلار

حــــسینون کؤینه گی زهرا الینده

چـــکر قئیحا قیامت، محشر آغلار

و …

شهریار به فارسی نیز اشعاری را در همین موضوع سروده، از جمله:

شیعیان دیگر هوای نینوا دارد حسین

روی دل با کاروان کربلا دارد حسین

از حریم کعبۀ جدّش به اشکی شست دست

مروه پشت سر نهاد امّا صفا دارد حسین

می‌بـرد در کربلا هفتاد و دو ذبح عظیم

بیش از اینها حرمت کوی منا دارد حسین

و …

هادی بهجت تبریزی، فرزند استاد شهریار، در مصاحبه ای اذعان داشته، یک سوم دیوان استاد شهریار در مورد اهل بیت، قرآنی و مذهبی است.^(۱) آنچه از گنجینه هنر شهریار به یادگار دست ماست نیز موید سخنان فرزند اوست. شهریار بسیار در مورد ائمه و آنچه تشیع خوانده می شود سروده و شعر« همای رحمت» وی نماد شخصیت مذهبی اوست. همای رحمت شاهکار شهریار در موضع دینی او می باشد و به غیر از این، همای رحمت را می توان از کم نظیرترین سروده های شاعران همه اعصار دانست:

علی‌ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را

که به ماسوا فکندی همه سایه‌ی هما را

دل اگر خداشناسی همه در رخ علی بین

به علی شناختم به خدا قسم خــــدا را

به خـــدا که در دو عالم اثر از فنا نماند

چو علی گرفته باشد سر چشمه‌ی بقـا را

مگر ای سحاب رحمت تو بباری ارنه دوزخ

به شرار قهر سوزد همه جان مـــاسوا را

برو ای گدای مسکین در خانه‌ی علی زن

که نگین پادشاهـی دهـد از کـرم گـدا را

بجز از علی که گوید به پسر که قاتل من

چو اسیر تست اکنون به اسیر کــن مدارا

بجز از علی که آرد پســـری ابوالعجائب

که علم کنــد به عالم شـهدای کربلا را

چو به دوست عـهد بندد ز میان پاکبازان

چو علی که می‌تواند که بـه سر برد وفا را

نه خدا توانمش خواند نه بشر توانمش گفت

متحیرم چـه نـامم شه مــلک لافــتی را

بدو چشم خون فشانم هله ای نسیم رحمت

که ز کوی او غبـــــاری به من آر توتیا را

به امید آن که شــاید برسد به خاک پایت

چه پیـام‌ها سپردم همه ســـوز دل صبا را

چو تویی قضای گردان به دعای مستمندان

که ز جان مــا بــگردان ره آفـت قـضا را

چه زنم چونای هردم ز نوای شــوق او دم

که لسان غیب خــوش‌تر بنوازد این نوا را

همه شـــب در این امیدم که نسیم صبحگاهی

به پیام آشنـــــــائی بنوازد و آشنــــــــا را

ز نوای مرغ یا حق بشنو که در دل شــــــب

غم دل به دوست گفتن چه خوشست شـهریارا

شهریار، انقلاب جنگ:

شهریار برای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس، شهدای دفاع مقدس، نیروهای مردمی دفاع ملی(بسیج)، سپاه و ارتش، اشعار زیادی را سروده است. و این خود گواهی دیگر بر شخصیت مذهبی و ملی شهریار می باشد. همچنین معروف است، آنگاه که کنج عزلت گزیده بود در بر هیچ کسی باز نمی کرد، بی منت و با احترام، درب منزلش به روی بازماندگان شهدایی که برای گرفتن قطعه شعری بر سنگ مزار شهیدشان می آمدند، گشوده بود. رهبری درباره نسبت شهریار با دفاع مقدس این چنین فرموده‌اند: «تعداد شعرهایی که شهریار برای جنگ گفته، حضوری که او در مراکز مربوط به جنگ، مثل کنگره های مربوط به جنگ و شعر جنگ و… پیدا کرده، و مدحی که او از بسیج عمومی مردم یا از سپاه و یا از ارتش کرده، به قدری زیاد است، که اگر انسان نمی دید و نمی شنید و خودش لمس نمی کرد، به دشواری می توانست این را باور کند که مردی در حدود هشتاد سال سن، بلکه بیش از هشتاد سال در مجامع شعری حضور پیدا کند و برای هر مراسمی خودش شعری، بلکه شعرهایی بگوید^(۲)» نمونه‌های زیادی می توان برای چنین اشعاری از وی ذکر کرد که به سبب مجالمان شعری به فارسی و ابیاتی دیگر به زبان ترکی آذربایجانی را می آوریم:

پرواز شهیدان

از عقل و قالش درگذر، رو کن به عشق و حال ما

بـی عشق نـگشاید دری از عقل و قیل و قـال ما

اغـلب چـراغ رهـزن است این عقل کو با ما دلیل

بــا عـقل اگــر سودا کنی، دل می شود دلال ما

…

آنالار اوخشاماسی

شهید بالام بایرام گلیب حسرت قـالدیم او قـامته

بهشت سنین، بایرام سنین گؤروش قالسین قیامته

سـندن سونرا باش گؤتوروب گئتدیم گؤزدن ایتدیم بالا

هرگول گؤردوم چشمه گؤردوم سنه نیسگیل ائتدیم بالا

قایـیداندا دسـتمالیمدا تـورپاغیندان گتدیم بـالا

حـسینین تربتی کیمی – سـاخلامیشام شفاعته

شهید بالام بایرام سنین گؤروش قالسین قیامته

پی نوشت ها:

1. https://www.irna.ir/news/81521402
2. https://irdc.ir/fa/news/5193