گروه سیاسی/ حبیبالله فاضلی:۱. دولت ترکیه جزو دولتهای جدید، غیرطبیعی و «سیاستساخت» محسوب میشود که موجودیتش مدیون یکی از معاملههای سیاسی معاصر است و اقدامش در دستاندازی به میراث معنوی جوامع دیگر قابل درک است. بنیاد دولتهای جدید بر مفهوم کمپانی (اونیورسیتاس) برقرار است. بر این اساس همهچیز به ارادهٔ هیئتمدیره و مدیرعامل استوار است […]
گروه سیاسی/ حبیبالله فاضلی:۱. دولت ترکیه جزو دولتهای جدید، غیرطبیعی و «سیاستساخت» محسوب میشود که موجودیتش مدیون یکی از معاملههای سیاسی معاصر است و اقدامش در دستاندازی به میراث معنوی جوامع دیگر قابل درک است. بنیاد دولتهای جدید بر مفهوم کمپانی (اونیورسیتاس) برقرار است. بر این اساس همهچیز به ارادهٔ هیئتمدیره و مدیرعامل استوار است که باید در هر بازار بهصرفهای سرمایهگذاری کند و آنگاه که بازی در آن بازار بهصرفه نباشد میتوان فروختش و در بحرانها هم رهایش کرد.۲. دولت ترکیه سالهاست که بهمثابه شرکت عمل میکند، امتگرایی اسلامی میراث عثمانی بهصرفه نبود، به اروپاگرایی فروختش؛ نخریدند و به باشگاه اروپای مسیحی راهش ندادند. «برندش» را به پانتُرکیسم و بعد از آن به آسیای مرکزیگرایی و نژادگرایی پانترکیستی بدل کرده است. با اسرائیل همجیب و همحساب است و همزمان پا بر روی اخوانالمسلمین گذاشته و در سودای امت عثمانی است. مهم این نیست که مذهب و نژاد در تعارض ذاتیاند و خلق «ملل تُرک»و امتِ مومنان لایجتمعاناند، بلکه مهم این است که هر دو بازار خوبی برای خرید و فروش دارند. القصه اینکه ترکیه کشور نیست، کمپانی است! با منطق بازار همهچیز را تحلیل میکند و نوروز برایش آخرین بازار است.۳. در اینجا کاری به تاریخ، زبانشناسی، باستانشناسی و روایت سندی نوروز و پیوستگی آن با ایرانشهر ندارم که برای اهل پژوهش روشنتر از آفتاب است و هر تلاشی برای جعل روایتی دیگر، مصداق بردن عِرض خود است؛ اما یادآوری این نکتهٔ سیاسی ضروری ست که نوروز به جهت اهمیتش در تاریکترین دوران سیاسی ایران هم تعطیلبردار نبوده و بیش از هر نهاد ایرانی با اسلام سازگار شد و با روح ایرانی پیوندی گوهری یافته است و در جهان نیز جز با فرهنگ ایرانی قابل توضیح نیست. اکنون که دولت-شرکت ترکیه عزم بهرهبرداری ابزاری از بازار نوروز را دارد بد نیست حداقل بهصورت رسمی محدودیت و ممنوعیتهای برگزاری مراسمات نوروز در نظام قوانین و مقررات خودش را بردارد. نوروز تا همین چندسال پیش در قلمرو ترکیه ممنوع و نمادی از تهاجم فرهنگی ایرانی بوده؛ حالا چه شد که بخشی از میراث ملی ترکیه معرفی میشود؟مردمشناسی ترکیه نشان میدهد که سالها طول خواهد کشید که شهروندان ترکیه با نام و معنای نوروز آشنا شوند و تا آنروز ترکیه بازار و برند بهصرفهتری را جایگزین نوروز ایرانی خواهد کرد و آنچه که باقی میماند پرسش از هویت و کیستی دولت ترکیه است که هر روز مغشوشتر میشود. دولت ترکیه باید بداند که نوروز برند آرایشی نیست که قابل خرید و فروش یا مصرف نمایشی باشد و بعید نیست دولتهای نوزاد را دچار بحران هویت مضاعف کند.۴. نکتهٔ آخر اینکه حرمت امامزاده با متولی است. جامعهٔ ایرانی توجهش به نوروز بیش از گذشته شده است و اکنون بیش از گذشته بهمثابه تکیهگاه هویتی بدان مینگرد اما سیاست فرهنگی رسمی نگاهش به نوروز و میراث ملی «أكل ميتة» است و تا این رویکرد اصلاح نشود هر سرنتراشیدهای میتواند مدعی قلندریاش شود.
Δ
Thursday, 3 April , 2025