گروه فرهنگ و ادب: سندی بسیار مهم از آموزش زبان ملی در مدارس در دوره قاجار و توجه حکومتگران قاجاری به آموزش زبان ملی وجود دارد که بر اساس آن مظفرالدینشاه در فرمانی ملوکانه به تاریخ ۱۲۸۰ (۱۱۹ سال قبل) دستور میدهد که تمامی علوم و دروس به زبان فارسی تدریس شود: «درین مدارس عالیه تدریس کلیه علوم به زبان فارسی است.»گفتنی است که از جمله تحولات اجتماعی و فرهنگی در دوره قاجار گسترش شیوه نوین آموزشی در مدارس بود. به خصوص در اواخر دوره قاجار این امکان فراهم شد تا آموزش و پرورش به امری عمومی تبدیل شود و با گذر زمان به صورت بخشی از نظام آموزش دولتی درآید.مظفرالدینشاه گرچه خود سوادی نداشت و فقط زبان فرانسه را به خوبی یاد گرفته و به آن سخن میگفت، ولی با اینحال به دلیل سفرهایی که به خارج از کشور انجام داده بود، پادشاهی فرهنگدوست بود. در زمان سلطنت او مدارس زیادی در پایتخت تاسیس و افتتاح شد.علاقهمندی میرزا علیخان امینالدوله هم در برداشتن این گام بسیار موثر و ستودنی بود. لازم است در اینجا نامی از این مدارس برده شود.به جز مدرسه دارالفنون که در سال ۱۲۸۶ ق در زمان ناصرالدینشاه تاسیس شد و مشتمل بر رشتههای مختلف بود، در ایران روش تعلیم و آموزش بر پایه همان شیوه مکتبخانههای قدیمی بود، در دوره پادشاهی مظفرالدینشاه مدارس جدید (دبستان و دبیرستان) در تهران تاسیس شد و جای مکتبخانههای قدیمی را گرفت. از دوران مشروطه به بعد (از ۱۲۸۵ تا ۱۳۰۷ ش) در تهران و بسیاری از شهرها مدارس جدید تاسیس و این حرکت فرهنگی از آن پس نیز گسترش یافت.به دستور مظفرالدین شاه تدریس و آموزش در این مدارس و در سراسر کشور به زبان ملی یعنی زبان فارسی بود.از میان مدارسی که در دوره مظفری تاسیس شد، مدرسه مظفری مشهورترین است.این مدرسه در جمادیالاول ۱۳۱۶ ق (۱۲۷۸ ش) تاسیس شد و شاه شخصا ماهی دویست و بیست و پنج تومان برای کمک به بودجه این مدرسه میداد.این مدرسه مشتمل بر دبستان و دوره اول دبیرستان و محل آن خیابان چراغ گاز بود و به کودکان خانوادههای بیبضاعت اختصاص داشت. ریاست این مدرسه برعهده علیاکبرخان ناظمالاطباء (پدر سعید نفیسی) بود و نظامت آن را نیز میرزا ابوالفضلخان سرتیپ برعهده داشت.در این مدرسه مهدیخان (پسر محمودخان ملکالشعراء) معلم زبان فرانسه و حاج نجمالملک معلم ریاضی و شیخ عبدالوهاب خراسانی معلم فارسی و صرف و نحو عربی بود.در این مدرسه اصول و فروع دین و تلاوت قرآن و جغرافیای ایران نیز تدریس میشد.مکتب مظفریه، مدرسه فلاحت به مدیریت مسیو راشتر بلژیکی، مدرسه افتتاحیه، مدرسه شرف، مدرسه رشدیه و… نیز در همین از سوی حکومت یا شخصیتهای فرهنگدوست در کشور تاسیس شد.
Saturday, 7 September , 2024